ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

Mustaqillik va iqtisodiy yutuqlar

Darslar 45–46 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
46

O‘zbekiston iqtisodiyotidagi yutuqlar

Darslik: 158–162-betlar
MaqsadO‘zbekiston iqtisodiyotidagi yutuqlar — g‘alla, neft, paxta va sanoat haqida bilish.
Yangi so‘zlar
iqtisodiyot · economyg‘alla · grainneft · oilsanoat · industry
Tushuntirish

Iqtisodiyot — mamlakat aholisini kerakli narsalar bilan ta’minlaydigan xo‘jalik va ishlab chiqarish. Sovet davrida O‘zbekiston paxta yetishtirib, g‘allani boshqa respublikalardan olardi. Ittifoq parchalangach, g‘alla sotib olish qiyinlashdi. Shu sabab g‘alla mustaqilligiga erishish vazifasi qo‘yildi: paxta maydonlari qisqartirilib, g‘alla ekildi, hosildorlikni oshirish choralari ko‘rildi. 2003-yilda g‘alla mustaqilligiga erishilgani e’lon qilindi: o‘sha yili mamlakatda 5 million 100 ming tonna g‘alla yetishtirildi, keyingi yillarda hosil yanada oshdi. Neft — «qora oltin»: undan benzin, kerosin, solyarka olinadi. O‘zbekiston xorijiy hamkorlar bilan qator konlarni ishga tushirdi va 1995-yilga kelib o‘z neft mahsulotlariga ehtiyojini qondirdi; Farg‘ona va Buxoroda neftni qayta ishlash zavodlari ishlaydi. Paxta O‘zbekistonning qadimiy boyligi: bir tonna paxta xomashyosidan o‘rtacha 320–350 kg tola olinadi. Paxta terimida uzoq vaqt ko‘p qo‘l mehnati, jumladan maktab o‘quvchilari ham ishtirok etgan; hozir bolalar mehnatidan foydalanish qonun bilan taqiqlangan, mexanizatsiya kengaymoqda. Zamonaviy sanoat — energetika, mashinasozlik, kimyo, oziq-ovqat va yengil sanoat — iqtisodiyotning asosi. 1996-yil 26-martda Asakada Janubiy Koreyaning «Daewoo» kompaniyasi bilan hamkorlikda avtomobil zavodi ishga tushdi; O‘zbekiston avtomobil ishlab chiqaradigan davlatlar safiga kirdi.

1991Mustaqillik1995Neft mahsulotlari o‘zimizga yetdi1996Asaka avtozavodi2003G‘alla mustaqilligi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bir o‘quvchi nonning, paxtadan tikilgan ko‘ylakning va avtobus yoqilg‘isining uyigacha yetib kelgan yo‘lini izladi: dala yoki quduqdan zavodga, undan do‘konga.

Kim ishlatadi

Dehqonlar, zavod ishchilari, haydovchilar va iqtisodiy rejalovchilar mahsulotni xomashyodan iste’molchigacha yetkazadi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyingizdagi bitta narsani tanlab, uning xomashyodan do‘kongacha yo‘lini uch bosqichda yozing.

Namunalar
Mustaqillik 1991-yilda, Asaka avtomobil zavodi 1996-yilda: 1996 − 1991 = 5 yil.
320–350 kg tola — bir tonna paxtadan; qolgani chigit va boshqa mahsulotlar.
Sinfda faoliyat

«Iqtisodiyot zanjiri»: paxta dalasidan kiyimgacha yoki g‘alla dalasidan nongacha zanjir chizing. Har bir bosqichda kim ishlaydi?

Mashq
1
G‘alla mustaqilligi nima uchun kerak bo‘lgan va qanday erishildi?
2
Neft nima uchun «qora oltin» deyiladi?
3
Bir tonna paxtadan qancha tola olinadi?
4
Asaka zavodi qachon ishga tushgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliXotira choyi uchun savollarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →