☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

Ikkinchi jahon urushi va O‘zbekiston

Darslar 41–42 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
42

Gitler Germaniyasi ustidan qozonilgan g‘alabaga O‘zbekistonning qo‘shgan hissasi

Darslik: 143–147-betlar
MaqsadIkkinchi jahon urushi yillarida O‘zbekistonning mehnat va jang jasoratlarini hamda saxovatini bilish.
Yangi so‘zlar
front · frontsaxovat · generosityevakuatsiya (ko‘chirish) · evacuationfarzandlikka olish · to adopt
Tushuntirish

Urush yillarida O‘zbekiston Sovet Ittifoqi tarkibida edi, shuning uchun u ham urushga tortildi. Taxminan bir yarim million o‘zbekistonlik frontga ketdi; ularning 500 mingga yaqini halok bo‘ldi, 60 mingdan ortig‘i nogiron bo‘lib qoldi. Uch yuzdan ortiq jangchi «Sovet Ittifoqi Qahramoni» unvonini oldi. Orqa frontda odamlar fidokorona ishladi: erkaklar frontga ketgani uchun dalalarda ayollar, qariyalar va bolalar mehnat qildi, urush yillarida to‘rt million tonnadan ortiq paxta va besh million tonnadan ortiq don yetishtirildi. Yuzdan ortiq korxona frontga yaqin hududlardan O‘zbekistonga ko‘chirib keltirildi va tezda ishga tushirildi, yana yuzlab yangi korxona qurildi; frontga minglab samolyot, bomba, parashyut, tank va boshqa jihozlar yetkazildi. O‘zbekistonga bir milliondan ortiq kishi ko‘chirib keltirildi, ularning taxminan 200 ming nafari yetim bolalar edi. Xalq ularni o‘z uyiga olib, oziq-ovqatini baham ko‘rdi; 5 mingdan ortiq bola o‘zbek oilalariga farzandlikka olindi. Toshkentlik Shomahmudovlar oilasi turli millatdan bo‘lgan o‘ndan ortiq bolani tarbiyalagani tarixda qoldi. Bugun 9-may — Xotira va qadrlash kuni. Toshkentda «Xotira maydoni» va «Motamsaro ona» haykali halok bo‘lganlar xotirasiga bag‘ishlangan.

Namunalar
1 000 000 / 200 000 = 5: ko‘chirib kelinganlarning har beshinchisi yetim bola edi.
«Motamsaro ona» haykali o‘g‘lini yo‘qotgan onaning g‘ami timsolidir; yonida abadiy olov yonadi.
Sinfda faoliyat

«Rahmat xati»: urush yillarida bolalarni uyiga olgan o‘zbek oilasiga 4–5 gapdan iborat xayoliy minnatdorchilik xati yozing.

Mashq
1
Urush yillarida dalalarda kimlar ishlagan?
2
O‘zbekistonga nima uchun korxonalar ko‘chirib keltirilgan?
3
O‘zbek xalqining saxovati nimada ko‘rindi?
4
9-may kuni O‘zbekistonda qanday kun?