☰ Mundarija · Tarixdan hikoyalar

To‘maris, Shiroq va Spitamen

Darslar 30–31 · 2 ta dars · U. Jo‘rayev, Q. Usmonov, A. Nurqulov, G. Jo‘rayeva. Tarixdan hikoyalar, 5-sinf (2-nashr). Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2015
31

Spitamenning qahramonligi

Darslik: 102–105-betlar
MaqsadMakedoniyalik Aleksandr yurishi va Spitamen boshchiligidagi ozodlik kurashini bilish.
Yangi so‘zlar
Makedoniya · MacedoniaMarokanda · Marakandalashkarboshi · commanderqo‘zg‘olon · uprising
Tushuntirish

Miloddan avvalgi IV asrda Yevropada Makedoniya davlati kuchaydi. Podsho Filipp II o‘ldirilgach, uning o‘g‘li Aleksandr (miloddan avvalgi 356–323-yillar) 20 yoshida taxtga chiqdi. U Eron podsholigini yengib, Markaziy Osiyoga ham keldi. Miloddan avvalgi 329-yilda u Baqtriyani, so‘ng Sug‘diyonani bosib oldi va Marokandani (hozirgi Afrosiyob, Samarqand) egalladi. Sug‘diyonada Spitamen boshchiligida qo‘zg‘olon ko‘tarildi. Spitamen sug‘diyonalik mohir lashkarboshi bo‘lgan; qo‘zg‘olonchilar Marokandadagi makedoniyalik guruhni qamal qildi va bir necha jangda ustun keldi. Aleksandr katta kuch bilan qaytib, qo‘zg‘olonni og‘ir janglar bilan bostirdi. Qadimgi yozuvchilarning yozishicha, Spitamen massagetlar orasiga chekingan va miloddan avvalgi 328-yilda o‘z ittifoqchilari tomonidan o‘ldirilgan; uning boshi Aleksandrga yuborilgan. Qarshilik yana bir yil davom etdi. Aleksandr bu yerlarni oson bo‘ysundirmagan. U mahalliy zodagonlar bilan qarindoshlik rishtalarini bog‘lab, o‘z hokimiyatini mustahkamladi: Baqtriyalik Roxshonakka uylandi. Aleksandr miloddan avvalgi 323-yilda Bobilda 32 yoshida vafot etdi, uning davlati esa parchalandi.

Namunalar
Aleksandr 356-yilda tug‘ilib 323-yilda vafot etgan: 356 − 323 = 33 yil oraliq, lekin yoshi 32 edi (tug‘ilgan kunigacha).
Spitamen qo‘zg‘oloni taxminan uch yil (329–327) davom etgan.
Sinfda faoliyat

«Mudofaa kengashi»: siz Marokandani himoya qilmoqchisiz. Sinfni uch guruhga bo‘ling: qal’a devori, oziq-ovqat va suv, qo‘shin. Har bir guruh nima qilishni aytsin.

Mashq
1
Aleksandr Markaziy Osiyoga qachon kelgan va nimani egallagan?
2
Spitamen kim edi?
3
Qo‘zg‘olon qanday yakunlandi?
4
Aleksandr qanday yo‘l bilan hokimiyatini mustahkamlagan?