🎯 Missiya: Ipak yo‘li kunida jamoamiz uchta stend rejasidan qaysi birini tanlaydi va nega?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariJamoalar, bu hafta maktab zalida «Ipak yo‘li kuni» o‘tadi. Har jamoaga zaldan 4 m × 3 m li burchak beriladi.
Z
ZarinaJamoamiz uchun uchta reja tayyorladim: A — qarag‘ay taxtadan stol va haqiqiy non; B — fanerdan 2 m × 1 m stol, xarita va nonning surati; C — fanerdan 5 m uzun stol.
A
AnvarAvval Ipak yo‘li haqida bilib olaylik. U qayerdan qayerga borgan?
M
MalikaMiloddan avvalgi II asrda ochilgan. Xitoyning Sian shahridan boshlanib, Markaziy Osiyodan o‘tgan, Samarqandda ikkiga bo‘lingan va O‘rta dengiz bilan Qora dengizgacha borgan. Uzunligi taxminan 12 000 km.
J
JasurFaqat ipak emas, lar bilim va madaniyatni ham olib yurgan. Yo‘lda lar qurilgan 🐪
Siz
Demak, stendimiz ayirboshlashni ko‘rsatishi kerak, faqat matoni emas.
Tarixdan hikoyalar
🔒Qulf 1: Ipak yo‘li kuni
Topshiriq: Qaysi yo‘l miloddan avvalgi II asrda ochilgan?
🔑 Kalit: Buyuk ipak yo‘li Sian shahridan boshlanib, Samarqandda ikkiga bo‘lingan; unda mol bilan birga bilim ham almashilgan.
M
MalikaBurchak to‘g‘ri to‘rtburchak: eni 3 m, bo‘yi 4 m. Yuzi — S = a · b = 3 · 4 = 12 m².
A
AnvarAtrofiga arqon tortamiz. Perimetr — P = 2(a + b) = 2 · (3 + 4) = 14 m.
Z
ZarinaC rejadagi stol 5 m uzun. Burchakning eng uzun tomoni esa 4 m. Sig‘adimi?
J
JasurYo‘q! 5 > 4. B rejadagi stol 2 m × 1 m: yuzi 2 m², bu burchakning oltidan bir qismi.
Siz
Chizma chizib tekshirdik: lar to‘g‘ri ishladi ✔
Matematika
🔒Qulf 2: Burchak va stol
Topshiriq: Burchakning perimetri necha metr?
🔑 Kalit: Burchak 4 m × 3 m (yuzi 12 m²); 5 m uzun stol sig‘maydi, 2 m × 1 m li stol esa sig‘adi.
Seshanba
A
AnvarAfishaga «Jahon karvonlari» deb yozdim. «Jahon»dagi j — «dj»ga yaqin eshitiladi, lekin bitta j yoziladi.
M
Malika«Jurnal», «garaj»da esa j — sh ning jarangli juftidek eshitiladi. Bular boshqa tillardan kirgan so‘zlar.
Z
Zarina«Fabrika»ni «pabrika», «avtograf»ni «aftograf» deb aytamiz, ammo f va v yozuvda saqlanadi. Shubha bo‘lsa, imlo lug‘atiga qaraymiz.
J
JasurBobomning nasihati yodimda: «So‘zni o‘ylab ayt». Mehmonlar bilan shunday bo‘ladi 🙂
Ona tili
🔒Qulf 3: Afisha imlosi
Topshiriq: Qaysi so‘z to‘g‘ri yozilgan?
J
JasurStendga xorijlik mehmonlar kelishi mumkin. Maktab haqida so‘rashsa: “When does the school start?” — “It starts at eight o’clock.”
M
MalikaEslab qol: it, he, she bilan does ishlatiladi, javobda fe’l -s oladi: start → starts.
AnvarVa «Много сувениров, мало времени!» — «много» dan keyin ko‘plikdagi qaratqich kelishigi keladi.
Siz
Shunda ikkita jumla tayyor: ingliz va rus tilida.
Ingliz tiliRus tili
🔒Qulf 4: Mehmonlar bilan
Topshiriq: Jumlani tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.
So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing
Whendoestheschoolstart?
J
JasurStolni nimadan yasaymiz? Qarag‘ay taxta arzon, lekin quriganda egilishi mumkin.
M
MalikaTexnologiya darsida o‘tdik: ingichka qatlamlarini yelimlab yasaladi, qatlamlar tolalari to‘g‘ri burchak ostida. Qatlam soni toq: 3 dan 15 gacha.
A
AnvarFaner kam egiladi va kam yoriladi. Oxirida — lok surtish, kattalar nazoratida, shamollatiladigan xonada, qo‘lqopda.
Z
ZarinaZaldagi nam havoda lok namdan ham himoya qiladi.
Texnologiya
🔒Qulf 5: Stol uchun faner
Topshiriq: Fanerda shpon qatlamlari soni qanday bo‘ladi?
🔑 Kalit: Faner kamroq egiladi va yoriladi; lok surtilgan faner namdan ham himoyalangan (lok kattalar nazoratida surtiladi).
Z
ZarinaA rejada haqiqiy non qo‘yilgan edi. Hamma uni ko‘rishi uchun kun bo‘yi stolda tursa-chi?
M
MalikaBiologiyada o‘tdik: nam va issiq joydagi nonda tez o‘sadi, lari havoga tarqaladi.
A
AnvarMog‘orlagan ovqatni yemaymiz va hidlamaymiz ham, toksin zaharlashi mumkin. Pishirish ham zaharli zamburug‘ni zararsizlantirmaydi.
J
JasurLekin — foydali: xamirni ko‘taradi, shuning uchun non yumshoq bo‘ladi.
Siz
Demak, ko‘rgazmada non surati yaxshiroq.
Biologiya
🔒Qulf 6: Non va mog‘or
Topshiriq: Mog‘or qayerda tez o‘sadi?
🔑 Kalit: Haqiqiy non zalda kun bo‘yi tursa mog‘orlashi mumkin: stendda nonning surati xavfsizroq.
Chorshanba
M
MalikaXaritaga Toshkentni belgilaymiz. Meridian va parallellar ni hosil qiladi.
A
AnvarToshkent taxminan 41° shimoliy va 69° sharqiy da. Bu uning lari.
Z
ZarinaRim esa taxminan 42° sh.k., 12° sh.u. Bir xil kenglik, lekin uzunlik boshqa.
J
JasurEkvator 0°, qutblar 90°. Telefondagi GPS ham sun’iy yo‘ldoshlar yordamida koordinatani aniqlaydi.
Geografiya
🔒Qulf 7: Xaritadagi nuqta
Topshiriq: Geografik kenglik qaysi chiziqdan o‘lchanadi?
🔑 Kalit: Xaritadagi daraja to‘ri bilan istalgan nuqtani topsa bo‘ladi: Toshkent taxminan 41° sh.k. va 69° sh.u.da.
J
JasurXarita ostiga masala yozdim. Karvon soatiga 5 km yuradi, kuniga 6 soat. Bir kunda necha km?
M
Malika = · : S = v · t = 5 · 6 = 30 km.
A
AnvarYo‘l 600 km bo‘lsa-chi? Kunlar soni — 600 : 30 = 20 kun.
Siz
Bu masala o‘ylab topilgan, haqiqiy karvon tezligi emas. Afishada «masala» deb yozamiz.
Matematika
🔒Qulf 8: Karvon masalasi
Topshiriq: Karvon 600 km yo‘lni kuniga 30 km dan necha kunda bosadi?
Z
ZarinaAfishani da yozamiz. Word oynasi tepasida bor, uning tablari: Fayl, Bosh, Qo‘shish va boshqalar.
J
JasurShrift va rangni tabida o‘zgartiramiz. Chap tepada : saqlash, bekor qilish, qaytarish.
M
MalikaWord pullik. Bepul variant — LibreOffice Writer. Onlayn muharrirga kirishda kattalar yordami kerak.
A
AnvarSaqlashni unutmang: tezkor panelda disketa belgisi.
Informatika
🔒Qulf 9: Afisha Wordda
Topshiriq: Saqlash tugmasi qayerda?
Payshanba
S
Sinf rahbariAdabiyot darsida Oybekning «Fanorchi ota» hikoyasini o‘qidingiz. Uni stend uchun qayta aytib bermang, faqat darslik 17-mavzusiga murojaat qiling.
M
MalikaOybek 1905-yil 10-yanvarda Toshkentda tug‘ilgan, 1968-yilda vafot etgan.
A
AnvarHikoya — kichik hajmli nasriy asar. Mehmonlarga «Hikoya nima?» savoliga shunday javob beramiz.
Z
ZarinaStendda fonar yoritgichi bo‘lsa chiroyli bo‘ladi, lekin uni kattalar o‘rnatadi.
Adabiyot
🔒Qulf 10: Fanorchi ota
Topshiriq: Oybek qaysi shaharda tug‘ilgan?
Juma
S
Sinf rahbariBugun reja tanlanadi. Qaysi kalit qaysi variantni chiqarib tashladi?
J
JasurC reja: 5 m uzun stol 4 m li burchakka sig‘maydi.
A
AnvarA reja: haqiqiy non kun bo‘yi zalda turib mog‘orlashi mumkin, qarag‘ay taxta esa egilishi mumkin.
M
MalikaB reja: faner stol, xarita va nonning surati. Xarita Ipak yo‘li va koordinatalarni ko‘rsatadi.
Siz
B rejani tanlaymiz. Missiya bajarildi!
Tarixdan hikoyalar
🔒Qulf 11: Tanlov
Topshiriq: Qaysi kalit A rejani ham rad etdi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 10 ta fanni birlashtirdi.
MatematikaOna tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotBiologiyaGeografiyaRus tiliTarixdan hikoyalar
0 / 14 yulduz
Jamoa hisoboti
Ipak yo‘li stendi: B reja
Burchagimiz 4 m × 3 m, shuning uchun 5 m uzun stol sig‘maydi. Faner qarag‘ay taxtadan kam egiladi va lok bilan namdan himoyalanadi. Haqiqiy non zalda mog‘orlashi mumkin, shuning uchun nonning suratini qo‘yamiz. Stolga 2 m × 1 m faner stol va koordinatali xarita joylaymiz.
— 5-B jamoa
Topilgan kalitlar
Buyuk ipak yo‘li Sian shahridan boshlanib, Samarqandda ikkiga bo‘lingan; unda mol bilan birga bilim ham almashilgan.
Burchak 4 m × 3 m (yuzi 12 m²); 5 m uzun stol sig‘maydi, 2 m × 1 m li stol esa sig‘adi.
Faner kamroq egiladi va yoriladi; lok surtilgan faner namdan ham himoyalangan (lok kattalar nazoratida surtiladi).
Haqiqiy non zalda kun bo‘yi tursa mog‘orlashi mumkin: stendda nonning surati xavfsizroq.
Xaritadagi daraja to‘ri bilan istalgan nuqtani topsa bo‘ladi: Toshkent taxminan 41° sh.k. va 69° sh.u.da.
Yulduzli savollar
2 m × 1 m li stolning yuzi qancha?
Tezlik 5 km/soat, vaqt 6 soat. Masofa qancha?
O‘ylab ko‘r: zal burchagi 3 m × 3 m bo‘lsa, B rejadagi stol hali ham sig‘ar edimi?