ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Inson va o‘simliklar; Qizil kitob; o‘simliklar bo‘yicha takrorlash

Darslar 7–9 · 3 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
7

Inson o‘simliklar hayotiga qanday ta’sir o‘tkazadi?

Darslik: 1-qism, 30–33-betlar
MaqsadInson o‘simliklarga bevosita va bilvosita qanday zarar yetkazishini, yovvoyi o‘simliklar madaniylashtirilganini, botanika bog‘i nimaligini va daraxtlarni qanday asrash mumkinligini bilish.
Yangi so‘zlar
madaniy o‘simlik · cultivated plantyovvoyi o‘simlik · wild plantbotanika bog‘i · botanical gardenmakulatura · waste paper
Tushuntirish

Inson o‘simliklarga bevosita ham, bilvosita ham ta’sir qiladi. Bevosita zarar: o‘rmonlarni kesish, yong‘in chiqarish, o‘simlikni yulish va payhon qilish. Bilvosita zarar: havo, suv va tuproqni ifloslantirish, avtomobil gazlari. Masalan, saksovul yaxshi yoqilg‘i bo‘lgani uchun uni ko‘p kesishgan, sekin o‘sgani uchun u kamayib ketgan. Lekin inson o‘simliklarga foyda ham keltiradi. Taxminan 10 ming yil oldin odamlar o‘simliklarni ekib o‘stira boshlagan va eng yirik, mazali mevalarning urug‘ini saralagan; shuning uchun madaniy sabzi va makkajo‘xori yovvoyi ajdodlaridan ancha farq qiladi. O‘simliklarni o‘rganish uchun botanika bog‘lari tashkil qilingan; Toshkent botanika bog‘ida minglab o‘simlik turlari o‘sadi. Daraxt kesilishini kamaytirish uchun makulaturani ajratib topshirish kerak: undan yana qog‘oz va karton tayyorlanadi.

To‘g‘ridan-to‘g‘ri zararBilvosita zarar
o‘rmonni kesishhavoni ifloslash
yong‘in chiqarishsuv va tuproqni ifloslash
gul uzish, depsashmashina gazlari
Daraxtlarni kesish1 / 6

Qaysi guruhga kiradi?

🍅 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bog‘bon eng yaxshi pomidorlarning urug‘ini kelasi yilga saqlab qo‘yadi. Yillar o‘tib pomidorlar mazaliroq bo‘ladi.

Kim ishlatadi

Dehqonlar, selektsionerlar

Bugun sinab ko‘ring

Keyingi safar olma yoki qovun yeganingizda urug‘larini sanang.

Namunalar
Yovvoyi sabzi ingichka va oq-sarg‘ish; madaniy sabzi yo‘g‘on, shirin va to‘q sariq.
!Diqqat!
Gulxanni faqat katta yoshdagilar bilan yoqing va to‘liq o‘chiring.
O‘rmonda gulxan o‘chirilmasa yong‘in chiqishi mumkin: hamisha katta odamlar nazoratida o‘t yoqing va o‘chirib keting.
Sinfda faoliyat

«Chiqindini ajrating»: sinfda to‘rtta quti tayyorlang (qog‘oz, plastik, shisha, oziq-ovqat qoldig‘i). Chiqindi rasmli kartochkalarini to‘g‘ri qutiga joylang. Haqiqiy shisha ishlatmang, faqat rasmlardan foydalaning.

Mashq
1
Inson o‘simliklarga bevosita qanday zarar yetkazadi? Ikki misol keltiring.
2
Bilvosita zarar nima? Misol keltiring.
3
Madaniy o‘simlik yovvoyidan qanday farq qiladi?
4
Qog‘ozni ajratib topshirish daraxtlarga qanday foyda beradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQizil kitob nima va nega gul yulmaymiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →