ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi4-sinf · 5-hafta

Qizil kitob nima va nega gul yulmaymiz?

🎤 Muxbir savoli: Nega ba’zi gullarni yulish mumkin emas va Qizil kitob nima?

Tarbiya

Dushanba: sovg‘a bahsi

Payshanba — Ustoz va murabbiylar kuni. Dushanba kuni sinfda Nodira opaga nima sovg‘a qilish haqida bahs boshlandi. Anvar: «Tog‘dan yovvoyi gul yulib kelamiz!» Zarina: «Do‘kondan guldasta olamiz.» Malika kutilmagan savol berdi: «Hamma gulni yulsa bo‘ladimi?» Anvar uni tinglamadi, ovozlar baland bo‘ldi. Nodira opa qoidalarini eslatdi: 1) boshqaning o‘rniga o‘zingni qo‘y; 2) hamma uchun maqbul izla; 3) boshqa tomon haq bo‘lsa, tan ol. Adolat belgisi — ko‘zi bog‘langan, qo‘lida tarozi tutgan ayol: bog‘langan ko‘z tarafkashlik qilmaslikni bildiradi. Malika daftariga yozdi: «Qaysi gullarni yulish mumkin emas?» Gipotezasi: «Qizil kitobga qizil gullar kiritilgan.»

Topshiriq: Bahsda adolatli bo‘lish uchun birinchi qoida qaysi?

Matematika

Dushanba: 4 ga bo‘linish

Maktab bayram konsertiga 156 ta ijrochi tayyorlanyapti. Ularni 4 guruhga bo‘lish mumkinmi? Malika ni qo‘lladi: oxirgi ikki raqamdan tuzilgan son 4 ga bo‘linsa, butun son ham bo‘linadi, chunki 100 soni 4 ga bo‘linadi. 156 da oxirgi ikki raqam — 56, 56 : 4 = 14. Ha, mumkin: 156 : 4 = 39 tadan. «18 juft son, lekin 4 ga bo‘linmaydi», — qo‘shdi Anvar. Masalani yechish tartibi: shartni o‘qi, qisqa yozuv yoki chiz, reja tuz, hisobla va . Takrorlash uchun: 12 ning bo‘luvchilari 1 × 12, 2 × 6, 3 × 4 juftliklaridan topiladi: 1, 2, 3, 4, 6, 12.

Topshiriq: Qaysi son 4 ga bo‘linadi?

Ona tili

Seshanba: so‘z yasash

Ona tili darsida so‘z tarkibini o‘rganishdi: so‘z va dan iborat. Bir asosdan yasalgan so‘zlar asosdosh deyiladi: gul — gulli, gulsiz, gulchi, gulzor. So‘z yasovchi qo‘shimchalar yangi ma’noli so‘z hosil qiladi: -li va -dor «ega bo‘lgan», -siz «yo‘q», -chi, -kor, -xon, -dosh — kasb yoki odam nomi: kitobxon, vatandosh. Bog‘lovchi qo‘shimchalar (-ning, -ni, -ga, -da, -dan) esa yangi so‘z yasamaydi, so‘zni gapdagi boshqa so‘zga bog‘laydi: «Bolalar bog‘da o‘ynadi.» Malika yozdi: «gulchi» — gul sotuvchi, «gulzor» — gullar o‘sgan joy.

Topshiriq: Qo‘shimchalarni turiga ko‘ra ajrat.

So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)

So‘z yasovchi
Bog‘lovchi

Tabiiy fanlar

Seshanba: Qizil kitob

Tabiiy fanlar darsida Malika javobni topdi. « — yo‘qolib ketish xavfi ostidagi o‘simlik va hayvonlar ro‘yxati, — dedi Nodira opa. — Xalqaro Qizil kitob 1960-yillarda paydo bo‘lgan, olimlar uni yangilab turadi, chunki turlarning holati o‘zgaradi: ba’zilari tiklanadi, ba’zilari kamayadi. O‘zbekistonning ham o‘z Qizil kitobi bor, u har necha yilda qayta nashr etiladi. Unga kirgan o‘simlikni yulish yoki qazib olish, hayvonni ovlash mumkin emas: ularni qonun himoya qiladi.» «Demak, «qizil» gul rangi emas, ogohlantirish belgisi ekan!» — dedi Malika. Gipotezasi noto‘g‘ri chiqdi, lekin yangi savol tug‘ildi: bu o‘simliklar qayerda o‘sadi?

Topshiriq: Qizil kitob nima?

📰 Fakt: Qizil kitob — yo‘qolib ketish xavfi ostidagi o‘simlik va hayvonlar ro‘yxati; unga kirganlarni yulish yoki ovlash mumkin emas.

Ingliz tili

Nimani yaxshi uddalaysan?

Chorshanba kuni ingliz tili darsida bayram konserti uchun lar haqida gaplashdilar. «Are you good at playing the guitar?» — so‘radi Malika. Anvar javob berdi: «No, I’m not. But I’m very good at making movies.» Zarina: «I’m good at singing.» O‘qituvchi tushuntirdi: «good at» dan keyin fe’l doim «-ing» bilan keladi. Salbiy shakl: «I’m not very good at dancing» — bu «yomon» degani emas, «unchalik yaxshi emas» degani. Qisqa javoblar: «Yes, I am.» yoki «No, I’m not.» Malika esa: «I’m good at writing articles!»

Topshiriq: Gapni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

I’mverygoodatdrawing.

MatematikaTabiiy fanlar

Chorshanba: ko‘chatzorda

Chorshanba kuni bolalar sovg‘a uchun pul yig‘ishdi: 28 kishi 3 000 so‘mdan. Ko‘chatzor bog‘boni gulli xona o‘simligini 45 000 so‘mga, tabrik kartasi uchun qog‘oz 12 000 so‘mga, lenta 9 000 so‘mga sotdi. Malika masalani bitta bilan yechdi: 28 × 3 000 − (45 000 + 12 000 + 9 000) = 84 000 − 66 000 = 18 000 so‘m . Bog‘bon Malikaning savoliga javob berdi: «Endemik o‘simlik faqat kichik hududda o‘sadi. O‘zbek lolasi faqat Qashqadaryo viloyatida, o‘zbek chinnigullari esa qoya va toshlar orasida o‘sadi. Ularni saqlash uchun botanika bog‘lari va qo‘riqxonalarda o‘stirishadi.»

Topshiriq: 30 kishi 2 000 so‘mdan yig‘di, sovg‘a 48 000 so‘m turdi. Qaytim qancha?

📰 Fakt: Endemik o‘simlik faqat kichik hududda o‘sadi: o‘zbek lolasi faqat Qashqadaryoda; ularni botanika bog‘lari va qo‘riqxonalarda saqlashadi.

O‘qish savodxonligi

Chorshanba: she’rlar

O‘qish darsida Halima Ahmedovaning «O‘g‘limga darsliklar» turkumidan «Tabiat darsi» va «Ona tili darsi» she’rlarini o‘qishdi. Har she’rda kimdir fikr bildiradi — bu , u har doim ham shoirning o‘zi emas. bir narsani boshqasiga o‘xshatadi, bunda «-dek», «-day» qo‘shimchalari yordam beradi: «Quyosh qizil to‘pdek ko‘tarildi.» Malika o‘zi ham o‘xshatish o‘ylab topdi: «Lola sahroda tong chiroqchasidek porladi.» Shundan keyin Temur Ubaydulloning «Baxtimizning timsoli» she’ri haqida gaplashdilar: unda shoir bayroqqa qiladi.

Topshiriq: Qaysi gapda o‘xshatish bor?

MAKTAB
O‘qish savodxonligiTarbiya

Payshanba: Ustozlar kuni

1 oktabr — Ustoz va murabbiylar kuni. Ertalab maktab hovlisida saf tortildi, bayroq ko‘tarildi. Nodira opa bayroq haqida eslatdi: O‘zbekiston Respublikasining Davlat bayrog‘i 1991-yil 18-noyabrda tasdiqlangan; u ko‘k, oq va yashil, orasida ingichka qizil chiziqlar, yuqorida yarim oy va 12 ta yulduz bor. Bayroq davlat timsoli, unga hurmat bilan qaraladi. Keyin 4-B sinfi Nodira opaga gulli o‘simlik, o‘zlari yasagan tabrik kartasini topshirdi va Malika minnatdorchilik so‘zini aytdi. «Faqat tirik o‘simlik — yulingan gul emas», — dedi Zarina. Nodira opa quvondi. Adolatli qarorga hamma rozi bo‘lgan edi.

Topshiriq: Davlat bayrog‘i qaysi sanada tasdiqlangan?

Tabiiy fanlar

Juma: lishayniklar

Juma kuni o‘simliklar bo‘yicha o‘zini tekshirish darsi bo‘ldi. Nodira opa suv o‘tlari, moxlar, qirqquloqlar, ninabarglilar va gulli o‘simliklarni eslatdi, so‘ng ni ko‘rsatdi: bu zamburug‘ bilan suv o‘tining birgalikda yashashi. Suv o‘ti oziq tayyorlaydi, zamburug‘ uni himoya qiladi va suv beradi. Bolalar lupa bilan maktab hovlisidagi eski toshdagi kulrang po‘stloqni kuzatdi. Tanaffusda Aziz gul yulib uzatdi. Malika yumshoq tushuntirdi: «Yulingan gul urug‘ qoldirmaydi. Noyob gulni hech qachon yulma, boshqalarga ham muloyim ayt.» Aziz bir daqiqa o‘ylab, boshqa gullarga tegmadi.

Topshiriq: Lishaynik nimadan iborat?

📰 Fakt: Yulingan gul urug‘ qoldirmaydi, shuning uchun noyob gulni yulmaymiz.

Tarbiya

Maqola chiqdi!

Dushanba kuni «4-B xabarlari»da maqola chiqdi. Malika yozdi: «Gipotezam — Qizil kitobga qizil gullar kiritilgan — noto‘g‘ri chiqdi. Qizil kitob gul rangi emas, balki yo‘qolib borayotgan turlarning ro‘yxati.» Maqola bilan birga Zarinaning tekshirgan ro‘yxati va Anvarning o‘zbek lolasi haqidagi kichik izohi bor edi. Bahslashgan Anvar jilmayib dedi: «Adolatli qaror yaxshi chiqdi: yulingan guldan ko‘ra tirik o‘simlik ko‘proq quvonch keltirdi.»

Topshiriq: Qaysi fakt «Qizil kitob — qizil gullar ro‘yxati» gipotezasini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 6 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliO‘qish savodxonligiIngliz tiliTabiiy fanlarTarbiya

0 / 13 yulduz

4-B xabarlari

Qizil kitob: yo‘qolayotgan turlar ro‘yxati

Qizil kitob — yo‘qolib ketish xavfi ostidagi o‘simlik va hayvonlar ro‘yxati; «qizil» ogohlantirish bildiradi, gul rangini emas. Unga kirgan o‘simlikni yulish yoki qazish mumkin emas, qonun uni himoya qiladi. Ba’zilari, masalan o‘zbek lolasi, faqat kichik hududda o‘sadi. Yulingan gul esa urug‘ qoldirmaydi, shuning uchun noyob gulni yulmaymiz.

— Malika, yosh muxbir

Tekshirilgan faktlar

  1. Qizil kitob — yo‘qolib ketish xavfi ostidagi o‘simlik va hayvonlar ro‘yxati; unga kirganlarni yulish yoki ovlash mumkin emas.
  2. Endemik o‘simlik faqat kichik hududda o‘sadi: o‘zbek lolasi faqat Qashqadaryoda; ularni botanika bog‘lari va qo‘riqxonalarda saqlashadi.
  3. Yulingan gul urug‘ qoldirmaydi, shuning uchun noyob gulni yulmaymiz.

Yulduzli savollar

  1. Qaysi son 4 ga bo‘linadi?

  2. «Kitobxon» so‘zida «-xon» qo‘shimchasi nima qiladi?

  3. O‘ylab ko‘r: nega adolat timsolining ko‘zi bog‘langan?

Hikoyadagi darslar