Odam va uning ichki a’zolari
Odam tanasi a’zolardan iborat. Ko‘z, quloq, burun, til kabi tashqi a’zolarni ko‘ramiz. Miya, yurak, o‘pka, oshqozon, jigar ichki a’zolar bo‘lib, tananing ichida, bosh suyagi va qovurg‘alar ostida himoyalangan. Skelet — tanamizning ichki tayanchi; yoshi katta odamda 206 ta suyak bor, bolalarda esa ko‘proq (ba’zilari keyin birlashib ketadi). Suyaklar uch xil birikadi: harakatsiz (bosh suyagining qismlari), yarim harakatlanuvchi (umurtqalar) va harakatlanuvchi, ya’ni bo‘g‘im orqali (tirsak, tizza, yelka). Yurak qonni tomirlarga haydaydi; miya butun tanani boshqaradi; o‘pka kislorod beradi va karbonat angidridni chiqaradi; oshqozon ovqatni qisman hazm qiladi; jigar qondagi zararli moddalarni tozalaydi. Shifokorlar ichki a’zolarni ultratovush (UTT) bilan tekshiradi — bu ovoz to‘lqinlari bo‘lib, tanaga zarar yetkazmaydi. Suyak sinishi gumon qilinsa, rentgen suratga olinadi; uni faqat shifokor buyurganda olish kerak.
| A’zo | Vazifasi |
|---|---|
| Miya | butun tanani boshqaradi |
| Yurak | qonni tomirlarga haydaydi |
| O‘pka | kislorod beradi, karbonat angidridni chiqaradi |
| Oshqozon | ovqatni qisman hazm qiladi |
| Jigar | qondan zararli moddalarni tozalaydi |
Nomni rasmdagi raqamga sudrang (yoki nomni, keyin raqamni bosing)
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
Eshik ilgakda ochiladi, tirsagingiz esa bo‘g‘imda bukiladi. Ikkalasida ham qismlar bir joyda birlashgan.
Shifokorlar, duradgorlar
Eshikni ochib-yoping, so‘ng tirsagingizni bukib, nima o‘xshashini ayting.
| Bo‘g‘im turi | Misol |
|---|---|
| qo‘zg‘almas | bosh suyagining qismlari |
| yarim qo‘zg‘aluvchan | umurtqalar |
| qo‘zg‘aluvchan | tirsak, tizza, yelka |
«Skelet modeli»: plastilin va quritilgan makaron cho‘plari bilan umurtqa va qovurg‘alar modelini yasang (makaronni yemang, ish tugagach tashlang). Bo‘g‘imlar qayerda ekanini ko‘rsating.