ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Ovqat hazm qilish va nafas olish tizimlari

Darslar 20–21 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
20

Ovqat hazm qilish tizimi

Darslik: 1-qism, 86–89-betlar
MaqsadNega ovqat yeyishimizni (oqsil, yog‘, uglevod), ovqat hazm qilish yo‘lini ketma-ket aytishni va to‘g‘ri ovqatlanish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
hujayra · celloqsil · proteinuglevod · carbohydrateqizilo‘ngach · oesophagus (food pipe)
Tushuntirish

Tanamiz juda ko‘p mayda hujayralardan iborat. Hujayralar o‘sishi va ishlashi uchun oziq moddalar kerak. Oqsil hujayralarni qurish uchun (go‘sht, baliq, tuxum, sut, dukkaklilar), uglevodlar energiya uchun «yoqilg‘i» (non, yorma, kartoshka, meva), yog‘lar esa energiya zaxirasi va tananing ishlashi uchun kerak. Vitaminlar va mineral tuzlar ham zarur. Ovqat hazm qilish tizimi og‘izdan boshlanadi: tish ovqatni maydalaydi, til aralashtiradi, so‘lak uni ho‘llaydi va uglevodlarni parchalashni boshlaydi. Shuning uchun ovqatni yaxshilab chaynash kerak. Keyin ovqat qizilo‘ngach orqali oshqozonga tushadi; u yerda oshqozon sharbati bilan aralashadi. So‘ng u o‘n ikki barmoqli ichak va ingichka ichakka o‘tadi: shu yerda oziq moddalar qonga so‘riladi. Qoldiqlar yo‘g‘on ichakka tushadi, undan suv so‘riladi va keraksiz qismi tanadan chiqariladi. Oziq-ovqat piramidasi ko‘p non va yormalar, sabzavot va mevalar, kamroq go‘sht, sut va juda oz shirinliklar yeyishni maslahat beradi.

Oziq moddaNima uchunQaysi mahsulotda
Oqsilhujayralarni qurishgo‘sht, baliq, tuxum, sut, dukkaklilar
Uglevodlarenergiya «yoqilg‘isi»non, yorma, kartoshka, meva
Yog‘larenergiya zaxirasi—
1.2.3.4.5.

0 / 5 — keyingisini tanlang

🥗 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Futbolchi o‘yin oldidan yaxshi nonushta qiladi. Ovqat yugurish uchun kuch beradi.

Kim ishlatadi

Oshpazlar, murabbiylar

Bugun sinab ko‘ring

Keyingi ovqatda likopchangizga qarab, uchta turli taomni ayting.

Namunalar
Yo‘l: og‘iz → qizilo‘ngach → oshqozon → o‘n ikki barmoqli ichak → ingichka ichak → yo‘g‘on ichak.
Oqsilga boy: tuxum, tvorog, loviya. Uglevodga boy: non, guruch, banan.
Sinfda faoliyat

«Mening ovqat piramidam»: daftarga piramida chizing va kecha yegan taomlaringizni qavatlarga joylashtiring. Qaysi qavat ortiqcha yoki kam ekanini aniqlang.

Mashq
1
Oqsil, uglevod va yog‘ nima uchun kerak?
2
Ovqat hazm qilish yo‘lini tartib bilan sanang.
3
Nega ovqatni yaxshilab chaynash kerak?
4
Oziq moddalar qayerda qonga so‘riladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYugurganda nega tez nafas olamiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →