ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Kosmosni o‘rganish; yakuniy takrorlash

Darslar 61–62 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
61

Kosmosni o‘rganish

Darslik: 2-qism, 114–116-betlar
MaqsadQuyosh tizimini (Quyosh, sayyoralar, Oy), teleskop va kosmik apparatlar bilan kosmosni o‘rganishni hamda yulduz, sayyora va yo‘ldosh farqini bilish.
Yangi so‘zlar
sayyora · planetyulduz · starteleskop · telescopeQuyosh tizimi · the Solar System
Tushuntirish

Quyosh — yulduz: u o‘zi yorug‘lik va issiqlik chiqaradi. Quyosh atrofida sakkizta sayyora aylanadi: Merkuriy, Venera, Yer, Mars, Yupiter, Saturn, Uran va Neptun. Sayyoralar o‘zlari nur chiqarmaydi, Quyosh nurini qaytaradi. Ularning atrofida yo‘ldoshlar aylanadi: Yerning tabiiy yo‘ldoshi — Oy. Yer — hayot ma’lum bo‘lgan yagona sayyora: unda suv, havo va mos harorat bor. Yulduzlar juda uzoq, ular kechasi mayda nuqtadek ko‘rinadi. Kosmosni teleskop yordamida kuzatishadi; kosmik teleskoplar Yer atmosferasidan tashqarida ishlaydi. Uzoq sayyoralarga robot apparatlar uchiriladi. Quyoshga teleskop yoki durbin bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri qarash mumkin emas — ko‘z shikastlanadi, maxsus himoya filtri kerak.

Quyosh1. Merkuriy2. Venera3. Yer4. Mars5. Yupiter6. Saturn7. Uran8. Neptuno‘lcham va masofalar masshtabsiz
YerQuyosh nurlari

birinchi chorak · Oy kuni 7,5 kun

Yoritilgan qismi: 51 %

Oy doim yarmi yoritilgan; biz uning yoritilgan qismining qanchasini ko‘rishimiz Quyosh–Yer–Oy joylashuviga bog‘liq.

🪐 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ochiq oqshomda Oyning yonida yorqin, miltillamaydigan nuqta ko‘rinadi. Bu yulduz emas, sayyora bo‘lishi mumkin.

Kim ishlatadi

Astronomlar, teleskop ustalari

Bugun sinab ko‘ring

Bugun osmonda ko‘rgan narsalaringizni sanang: bulut, qush. Quyoshga qaramang.

Namunalar
!Diqqat!
Quyoshga teleskop yoki durbin bilan hech qachon qaramang — ko‘z shikastlanadi.
Yer — uchinchi sayyora; Oy — Yerning yo‘ldoshi; Quyosh — yulduz.
Sinfda faoliyat

Quyosh tizimi modeli: sakkiz xil rangli plastilin sharchani Quyoshdan uzoqlik tartibida ipga yoki qog‘ozga joylashtiring. Sayyoralarning nomlarini yozing.

Mashq
1
Quyosh nima: yulduzmi yoki sayyora?
2
Quyosh tizimida nechta sayyora bor?
3
Nega Quyoshga teleskop bilan qarab bo‘lmaydi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliOy nega yorqin porlaydi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →