51
Fizik hodisalar
Darslik: 2-qism, 78–81-betlar
MaqsadFizik hodisalarni (mexanik, issiqlik, yorug‘lik, tovush, elektr, magnit) farqlashni va ularning misollarini bilish.
Yangi so‘zlar
hodisa · phenomenontovush · soundyorug‘lik · lightmagnit · magnet
Tushuntirish
Moddaning o‘zi o‘zgarmay, faqat holati yoki joyi o‘zgaradigan hodisalar fizik hodisalar deyiladi. Mexanik hodisa — jismning harakati (to‘p dumalashi, mashina yurishi). Issiqlik hodisasi — qizish, sovish, muzning erishi, suvning qaynashi. Yorug‘lik hodisasi — quyosh chiqishi, soya, kamalak. Tovush hodisasi — tor titraganda ovoz chiqishi. Elektr hodisasi — chiroqning yonishi, chaqmoq. Magnit hodisasi — magnitning temirni tortishi. Muz erishi fizik hodisa: muz ham, suv ham bir xil modda — suv. Qaynoq suv va elektr xavfli: ularga kattalarsiz tegmang, ayniqsa rozetkaga hech narsa tiqmang.
Namunalar
Muz erishi — issiqlik hodisasi; soya paydo bo‘lishi — yorug‘lik hodisasi.
Sinfda faoliyat
Chizg‘ichni stol chetiga bosib, uchini tortib qo‘yib yuboring: tovush chiqadi. Chizg‘ich uzunligini o‘zgartirib, tovush qanday o‘zgarishini eshiting.
Mashq
1
Mexanik hodisaga misol keltiring.
To‘pning dumalashi.
2
Muz erishi qanday hodisa?
Fizik (issiqlik) hodisasi; modda o‘zgarmaydi, suv bo‘ladi.
3
Nega rozetkaga hech narsa tiqib bo‘lmaydi?
Elektr toki xavfli.