ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Hayvonlarning turlari va yashash muhiti

Darslar 10–11 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
10

Hayvonlarning turlari

Darslik: 1-qism, 44–47-betlar
MaqsadHayvonlarni oziqlanishiga ko‘ra (yirtqich, o‘txo‘r, hamma narsaxo‘r) va tana tuzilishiga ko‘ra (umurtqali, umurtqasiz) guruhlarga ajratish, asosiy guruhlarni va skeletning vazifasini bilish.
Yangi so‘zlar
umurtqali · vertebrate (has a backbone)umurtqasiz · invertebrate (no backbone)sutemizuvchi · mammalsudralib yuruvchi · reptile
Tushuntirish

Olimlar hayvonlarning bir milliondan ortiq turini aniqlagan va har yili yangilarini topmoqda. Qulaylik uchun ularni guruhlarga bo‘lishadi. Oziqlanishiga ko‘ra: o‘txo‘rlar o‘simlik bilan, yirtqichlar boshqa hayvonlar bilan, hamma narsaxo‘rlar ikkalasi bilan oziqlanadi. Tana tuzilishiga ko‘ra: umurtqalilarning ichki skeleti va umurtqa pog‘onasi bor; ular beshta sinfga bo‘linadi — sutemizuvchilar, qushlar, sudralib yuruvchilar, suvda ham quruqlikda yashovchilar va baliqlar. Umurtqasizlarda umurtqa yo‘q: hasharotlar, o‘rgimchaksimonlar, mollyuskalar, qurtlar, meduzalar, ignaterililar. Skelet ichki a’zolarni himoya qiladi (miyani bosh suyagi, yurak va o‘pkani qovurg‘alar), mushaklarga tayanch bo‘ladi va harakatlanishga yordam beradi. Hasharotlarning oltita oyog‘i va uch qismli tanasi bor, o‘rgimchaksimonlarning esa sakkizta oyog‘i bor va ular mo‘ylovsiz.

O‘txo‘rlarYirtqichlarHammanarsaxo‘rlarOziqlanishigako‘raSutemizuvchilarQushlarSudralibyuruvchilarSuvda hamquruqlikdaBaliqlarUmurtqalilarHasharotlarO‘rgimchaksimonlarMollyuskalarQurtlarMeduzalarIgnaterililarUmurtqasizlarTana tuzilishigako‘raHayvonlar

So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)

Uy hayvonlari
Yovvoyi hayvonlar

🗄️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Shkafda paypoqlar bir tokchada, ko‘ylaklar boshqasida turadi. Olimlar ham hayvonlarni shunday guruhlarga ajratadi.

Kim ishlatadi

Hayvonot bog‘i xodimlari, veterinarlar

Bugun sinab ko‘ring

Shu hafta ko‘rgan uchta hayvoningizni xohlagan usulda guruhlarga ajrating.

Namunalar
Qo‘y — o‘txo‘r, bo‘ri — yirtqich, ayiq — hamma narsaxo‘r.
HasharotlarO‘rgimchaksimonlar
Oyoqlar soni68
Mo‘ylovboryo‘q
Misolchigirtka, kapalakchayon, o‘rgimchak, kana
Chayon, o‘rgimchak va kana — o‘rgimchaksimonlar (8 oyoq); chigirtka va kapalak — hasharotlar (6 oyoq).
Sinfda faoliyat

«Ikki guruh» o‘yini: o‘qituvchi hayvon nomini aytadi; bolalar «umurtqali» bo‘lsa — turib, «umurtqasiz» bo‘lsa — o‘tirib javob beradi. Keyin oziqlanishiga ko‘ra ham ayting.

Mashq
1
Umurtqali hayvonlarning beshta sinfini ayting.
2
Skelet qanday vazifalarni bajaradi?
3
O‘rgimchak hasharotmi? Nima uchun?
4
O‘txo‘r, yirtqich va hamma narsaxo‘rga bittadan misol keltiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBiz maktabga qanday kelamiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →