Yonuvchi qazilmalar; metallar

Ko‘mir, neft va tabiiy gaz — yonuvchi foydali qazilmalar, ya’ni yoqilg‘i. Ular million yillar oldin yashagan o‘simlik va mayda jonzotlarning qoldiqlari yer ostida bosim va issiqlik ta’sirida asta-sekin o‘zgarishidan hosil bo‘lgan. Ko‘mir qattiq, qora tosh kabi; u yoqilib, issiqlik va elektr energiyasi beradi. Neft quyuq suyuqlik; undan benzin, dizel yoqilg‘isi, kerosin va plastmassa olinadi. Tabiiy gaz uylarda ovqat pishirish va isitishda ishlatiladi. Bu yoqilg‘ilar tiklanmaydi: ular tugasa, qayta hosil bo‘lishi uchun millionlab yil kerak. Shamol, quyosh va oqar suv energiyasi esa tiklanadi, ular tugamaydi. Yoqilg‘i yonganda havo ifloslanadi, shuning uchun uni tejash kerak. Gaz va olov xavfli: gaz hidini sezsangiz, kattalarga ayting, olov yoqmang.