☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Qurilish materiallari; oqilona foydalanish; takrorlash

Darslar 48–50 · 3 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
48

Qurilish materiallari

Darslik: 2-qism, 66–69-betlar
MaqsadQurilish materiallarini (marmar, granit, qum, shag‘al, gil, g‘isht, sement) va ularning qayerda ishlatilishini bilish.
Yangi so‘zlar
marmar · marblegranit · graniteg‘isht · bricksement · cement
Tushuntirish

Uylar, yo‘llar va ko‘priklar qurishda ishlatiladigan materiallar qurilish materiallari deyiladi. Ko‘pchiligi foydali qazilmalardan olinadi. Granit juda qattiq tosh; undan zinapoya, yo‘l qirg‘og‘i va haykal poydevori yasaladi. Marmar chiroyli, silliqlanadigan tosh; u binolarni bezashda, metro bekatlarida ishlatiladi. Qum va shag‘al beton tayyorlash va yo‘llarga to‘shash uchun kerak. Gilni qolipga solib, pishirib g‘isht tayyorlanadi. Sement qum va suv bilan aralashtirilsa qotib, mustahkam bo‘ladi. Yog‘och ham qurilish materiali, lekin u o‘simlikdan olinadi. Qurilish maydonchasida o‘ynash xavfli: u yerda og‘ir yuklar va o‘tkir buyumlar bor.

Namunalar
Uy devori — g‘isht; zinapoya — granit; bino bezagi — marmar.
Sinfda faoliyat

Mahallangizdagi bir binoga qarang (kattalar bilan) va uning qanday materiallardan qurilganini aniqlang: devor, tom, deraza, pol.

Mashq
1
G‘isht nimadan tayyorlanadi?
2
Granit qanday tosh?
3
Nega qurilish maydonchasida o‘ynash mumkin emas?