Qon aylanish tizimi; teri; inson tanasi bo‘yicha takrorlash

Qon tomirlarda tinmay oqib, hujayralarga kislorod va oziq yetkazadi, chiqindi va karbonat angidridni olib ketadi, tanani mikroblardan himoya qiladi. Qon suyuq qism — plazma va hujayralardan iborat. Eritrotsitlar (qizil hujayralar) kislorod tashiydi va qonga qizil rang beradi. Leykotsitlar (oq hujayralar) mikroblarni yo‘q qiladi. Trombotsitlar qon oqishini to‘xtatib, yarani yopishga yordam beradi. Yurak asosan mushakdan iborat, o‘lchami taxminan sizning musht kattaligingizcha. U ritmik qisqarib, qonni tomirlarga haydaydi va bir kunda taxminan 100 ming marta uradi. Arteriyalar qonni yurakdan a’zolarga olib boradi; devori qalin, chunki qon ularga kuchli bosim bilan kiradi. Venalar qonni a’zolardan yurakka qaytaradi. A’zolarda eng mayda tomirlar — kapillyarlar bor; ular orqali kislorod to‘qimalarga o‘tadi. Kislorodga boy qon och qizil, kislorodi kam qon to‘qroq rangda bo‘ladi. Venalar terida ko‘kimtir ko‘rinadi, lekin ichidagi qon baribir qizil.