ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tabiiy fanlar

Mikroblar; kasalliklarni davolash

Darslar 27–28 · 2 ta dars · Y.V. Malikova, S.V. Kosyanenko. Tabiiy fanlar 4-sinf, 1-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023; S.V. Kosyanenko, Y.V. Malikova, O.E. Tigay. Tabiiy fanlar 4-sinf, 2-qism. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
27

Mikroblarning foydasi bormi?

Darslik: 1-qism, 116–119-betlar
MaqsadMikrob nima ekanini, ularni mikroskop bilan o‘rganishni, foydali va zararli mikroblarga misollarni hamda mikroblardan saqlanish qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
mikrob · microbebakteriya · bacteriumzamburug‘ · fungusmikroskop · microscope
Tushuntirish

Mikroblar — faqat mikroskopda ko‘rinadigan juda mayda tirik mavjudotlar: bakteriyalar, mayda zamburug‘lar va boshqalar. «Mikrob» so‘zi yunoncha «mikro» (kichik) va «bio» (hayot) so‘zlaridan olingan. Ularni birinchi bo‘lib gollandiyalik olim Antoni van Levenguk o‘zi yasagan mikroskop orqali ko‘rgan. Mikroblar hamma yerda: suvda, tuproqda, havoda, narsalarda, hatto bizning terimiz va ichagimizda. Ularning ko‘pchiligi zararsiz yoki foydali. Sut kislotali bakteriyalar qatiq, ayron, pishloq tayyorlashga yordam beradi. Tuganak bakteriyalar dukkakli o‘simliklar ildizida yashab, tuproqni azot bilan boyitadi. Ichakdagi foydali bakteriyalar hazm qilishga va himoyaga yordam beradi. Ko‘k mog‘or ayrim pishloq turlarini tayyorlashda ishlatiladi, ba’zi mog‘orlardan birinchi antibiotik — penitsillin olingan. Zararli mikroblar kasallik keltiradi; uydagi qora mog‘or allergiya va nafas yo‘li kasalliklarini qo‘zg‘atishi mumkin. Mikroblardan saqlanish uchun qo‘lni sovun bilan yuvish, yuvilmagan meva-sabzavotni yemaslik, uyni shamollatish va quruq tutish kerak. Mog‘orlangan non yoki mevani yemang va hidlamang.

Sut kislotali:qatiq, ayron,pishloqTuganak:tuproqqa azotIchakdagi: hazmqilishKo‘k mog‘or,penitsillinFoydaliKasallikqo‘zg‘atuvchilarQora mog‘orZararliMikroblar
qatiq achitadigan bakteriya1 / 4

Qaysi guruhga kiradi?

🍞 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Novvoy xamirga ozgina xamirturush qo‘shadi va xamir ko‘tariladi. Xamirturush juda mayda tirik zamburug‘dir.

Kim ishlatadi

Novvoylar, pishloq ustalari

Bugun sinab ko‘ring

Non bo‘lagiga qarab, ichidagi mayda teshiklarni toping.

Namunalar
Qatiq tayyorlash: sutga sut kislotali bakteriyalar qo‘shiladi, iliq joyda sut quyuqlashadi.
Foydali: qatiq bakteriyalari. Zararli: qora mog‘or, ba’zi kasallik qo‘zg‘atuvchi bakteriyalar.
Sinfda faoliyat

«Mikroblar qanday tarqaladi»: bir bolaning kaftiga un yoki yaltiroq kukun surting, u boshqalar bilan qo‘l olishsin. Kimning qo‘lida iz qolganini ko‘ring. Keyin sovun bilan yuvib, nima o‘zgarganini ayting. (Haqiqiy mikroblarni o‘stirmang.)

Mashq
1
Mikrob nima va uni nima bilan ko‘rish mumkin?
2
Foydali mikroblarga ikki misol keltiring.
3
Qora mog‘or nega zararli?
4
Mikroblardan saqlanish uchun uch qoidani ayting.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliDo‘kon mandarinni qanday hisoblaydi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →