Modda nima?
Atrofimizdagi har bir narsa — fizik jism. Jismlar tabiiy (tosh, daraxt, bulut) va sun’iy (stol, qalam, mashina) bo‘ladi; tabiiylari jonli va jonsiz bo‘ladi. Jism nimadan yasalgan bo‘lsa, o‘sha modda deyiladi: qoshiq (jism) po‘latdan, stol (jism) yog‘ochdan yasalgan. Moddalar organik (tirik organizmlardan olinadigan: yog‘och, sut, yog‘, asal, kahrabo) va noorganik (tuz, bo‘r, temir, shisha) bo‘ladi. Yana sof moddalar (faqat bir modda: oltin, olmos, grafit) va aralash moddalar (bir necha moddaning aralashmasi: sut, havo, tuproq) farqlanadi. Hamma moddalar mayda zarrachalardan iborat. Qattiq moddada zarrachalar bir-biriga zich joylashgan va o‘z shaklini saqlaydi; suyuqlikda ular harakatchan va idish shaklini oladi; gazda esa zarrachalar bir-biridan uzoq va hamma bo‘shliqni egallaydi. Isitilganda zarrachalar ko‘proq energiya olib tezroq harakatlanadi: muz 0°C da eriydi, suv 100°C da qaynab bug‘ga aylanadi.
Qaysi guruhga kiradi?
Rezina etik suvni o‘tkazmaydi, jun qalpoq esa issiq saqlaydi. Har ish uchun mos modda tanlanadi.
Dizaynerlar, muhandislar
Sumkangizdan qattiq narsa va yumshoq narsa toping.
«Jism va modda»: o‘n ta buyum nomi yozilgan kartochkalarni oling va har biri uchun «jism — modda» juftligini yozing (masalan, shisha stakan: stakan — shisha). Tuzni suvda eritib, suv bug‘langanda tuz qolishini kuzating (isitishni kattalar bajarsin).