Hayvonlarning atrof-muhitga ta’siri
Tabiatdagi hayvonlar bir-biri bilan bog‘liq. Yirtqich o‘ljasini ovlaydi: tulki quyonni, qurbaqa chivinni tutadi. Bir turdagi hayvonlar ko‘pincha oziq va joy uchun raqobat qiladi. Ba’zan ikkala tur ham foyda ko‘radi: dengizdagi mayda qisqichbaqa katta baliqning tanasidagi parazitlarni tozalab, o‘zi oziq oladi; odamning ichagidagi foydali bakteriyalar hazm qilishga yordam beradi. Parazit esa boshqa jonzot hisobiga yashaydi va unga zarar yetkazadi: it tanasida burga yashaydi. Oziq zanjirida har bir bo‘g‘in oldingisini yeydi, o‘zi esa keyingisiga ozuqa bo‘ladi, masalan: o‘simlik → chigirtka → kaltakesak → burgut. Har qanday oziq zanjiri o‘simlikdan boshlanadi, chunki faqat o‘simlik quyosh nuridan oziq hosil qiladi. Chumoli, asalari va termitlar koloniyada yashaydi: unda malika, ishchilar va qo‘riqchilar bor va ular o‘zaro hidli moddalar (feromonlar) yordamida «gaplashadi».
«Tirik zanjir»: to‘rt-besh bola o‘simlik, o‘txo‘r, kichik yirtqich va katta yirtqich rolida turadi. Har biri o‘zidan oldingisiga qo‘lini qo‘yadi. Keyin boshqa zanjir tuzing va o‘simlik bo‘lmasa nima bo‘lishini muhokama qiling.