Litosfera
Yer uch qatlamdan iborat: markazda og‘ir va nihoyatda issiq yadro, uning atrofida qalin mantiya, tashqarida esa yupqa qattiq Yer qobig‘i. Litosfera («litos» — tosh) Yer qobig‘i va mantiyaning eng yuqori qattiq qismidan tashkil topgan. Qobiq qalinligi turlicha: okean tubida taxminan 5 km, materiklarda 30–40 km, baland tog‘lar ostida undan ham qalin. Litosfera yaxlit emas, u katta plitalarga bo‘lingan; plitalar mantiya ustida juda sekin — yiliga bir necha santimetr harakatlanadi. Plitalar to‘qnashgan joylarda yer qimirlaydi — zilzila bo‘ladi, qirralari esa ko‘tarilib, tog‘ tizmalari paydo bo‘ladi. Yer qobig‘ining ustki qismi cho‘kindi jinslardan (qum, loy, shag‘al, ohaktosh) iborat: ular millionlab yil davomida cho‘kmalarning zichlashishidan hosil bo‘lgan. Uning ostida granit, undan pastda bazalt qatlami yotadi. Eng ustki yumshoq va unumdor qatlami — tuproq.
Model: ikki rangli plastilin qatlamni stol ustiga qo‘yib, ikki chetidan asta-sekin itaring va nima bo‘lishini kuzating. Bu tog‘lar qanday paydo bo‘lishiga o‘xshashligini tushuntiring. Yer qatlamlari modelini yarim kesilgan olma yoki doira rasm bilan ko‘rsating.