15
Fazoga sayr
Darslik: 1-qism, 72–78-betlar
MaqsadAxborot matnidan faktlarni topish; fazogirlar hayoti haqida ma’lumot olish.
Yangi so‘zlar
fazogir · astronautvaznsizlik · weightlessnessskafandr · spacesuitkoinot · outer space
Tushuntirish
Darslikda Selli Raydning «Fazoga sayr» matni bor. Selli Rayd — amerikalik fazogir, u kosmosga parvoz qilgan birinchi amerikalik ayol. Matn fazogir fazoda ishlashga qanday tayyorlanishini tushuntiradi. Biz uni qayta aytmaymiz, o‘z matnimizni o‘qiymiz. Axborot matni badiiy emas, u fakt va aniq ma’lumotlarni beradi. Savolga javob topish uchun kalit so‘zni matndan qidiramiz va javobni o‘sha joydan o‘qiymiz.
Namunalar
«Fazogirning kuni». Fazo stansiyasida hamma narsa vaznsiz suzib yuradi. Shuning uchun fazogirlar uxlaganda o‘zlarini maxsus qopga bog‘lab qo‘yadi. Ovqat va ichimliklar zich yopiladigan idishlarda bo‘ladi. Ular mushaklari va suyaklari zaiflashmasligi uchun har kuni soatlab mashq qiladi. Kosmosga chiqish uchun maxsus skafandr kiyiladi: u havo, suv bilan ta’minlaydi va juda issiq yoki sovuqdan saqlaydi. Fazogirlar tashqariga doim juft bo‘lib chiqadi.
Faktlar: vaznsizlik; uxlash uchun qop; har kuni mashq; skafandr havo beradi; tashqariga juft bo‘lib chiqadi.
Sinfda faoliyat
«Fakt yoki fikr?»: o‘qituvchi gaplarni o‘qiydi; bolalar fakt bo‘lsa o‘rnidan turadi, fikr bo‘lsa o‘tiradi.
Mashq
1
Fazogirlar uxlaganda nima qiladi?
O‘zlarini maxsus qopga bog‘lab qo‘yadi.
2
Ular nima uchun har kuni mashq qiladi?
Mushak va suyaklari zaiflashmasligi uchun
3
Skafandr nimalardan saqlaydi?
Juda issiq yoki sovuqdan; u havo va suv beradi.
4
Fazogirlar tashqariga qanday chiqadi?
Juft bo‘lib
5
Selli Rayd kim?
Kosmosga uchgan birinchi amerikalik ayol-fazogir