Darslikda Otash Xolmirzayevning «Chaqmoq» she’ri bor: shoir chaqmoq va yomg‘ir manzarasini jonli o‘xshatishlar bilan tasvirlaydi. Biz she’rni qayta aytmaymiz. Chaqmoq — bulutlar orasida yoki bulut bilan yer o‘rtasidagi kuchli elektr uchquni. Yorug‘lik tovushdan tezroq tarqaladi, shuning uchun avval chaqmoqni ko‘ramiz, keyin gumburlashni eshitamiz. Chaqmoq bilan gumburlash orasidagi har 3 soniya taxminan 1 kilometrga to‘g‘ri keladi. Momaqaldiroqda uyda qolamiz, daraxt ostida va suv bo‘yida turmaymiz.
!Xavfsizlik
Momaqaldiroqda uyda qol; daraxt ostida va suv yonida turma.
Har bir bo‘g‘inni bosing — qarsak chaling!
-
Bo‘g‘inlar: 2
🌧️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
She’rni o‘qiyotib, bola o‘zi ko‘rgan tabiat hodisasini esladi. Uni o‘rtog‘iga o‘z so‘zlari bilan tasvirlab berdi.
Kim ishlatadi
Ob-havo boshlovchilari, shoirlar
Bugun sinab ko‘ring
Derazadan ko‘ringan bugungi havoni ikki yorqin so‘z bilan ayting.
Namunalar
«Momaqaldiroq». Kechga yaqin osmonni qora bulutlar qopladi. Birdan chaqmoq yaltirab, osmonni ikkiga yorgandek bo‘ldi. Men soniyalarni sanadim: oltita, keyin gumburlash eshitildi. Demak, momaqaldiroq biz tomondan taxminan ikki kilometr uzoqda edi. Jala shitir-shitir qilib yog‘a boshladi. Biz uyga kirib oldik va deraza oldida emas, xona o‘rtasida o‘tirdik. Yomg‘irdan keyin osmonda kamalak paydo bo‘ldi.
Hisob: 6 soniya ÷ 3 = 2 km. Xavfsizlik: uyda qolish, daraxt ostida va suv yonida turmaslik.
Sinfda faoliyat
«Soniya sanash»: o‘qituvchi chapak va keyin stolga urish orasidagi vaqtni sanashga o‘rgatadi; bolalar «yorug‘lik va tovush» farqini tushuntiradi.
Mashq
1
Kechga yaqin osmonni nima qopladi?
Qora bulutlar
2
Bola nechta soniya sanadi?
6
3
Momaqaldiroq taxminan qanchalik uzoqda edi?
Taxminan 2 kilometr
4
Yomg‘irdan keyin osmonda nima paydo bo‘ldi?
Kamalak
5
Momaqaldiroqda uchta xavfsizlik qoidasini ayting.
Uyda qolish; daraxt ostida turmaslik; suv bo‘yida bo‘lmaslik