☰ Mundarija · O‘qish savodxonligi

Tabiat, ona tili va bayroq

Darslar 9–10 · 2 ta dars · M.E. Toirova. O‘qish savodxonligi 4-sinf, 1-qism; U.B. Aydarova, N.K. Azizova, M.E. Toirova. 2-qism; U.B. Aydarova, N.K. Azizova. 3- va 4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
9

Tabiat darsi. Ona tili darsi

Darslik: 1-qism, 44–47-betlar
MaqsadShe’rda so‘zlovchi (lirik qahramon) kimligini aniqlash; o‘xshatishni topish va tuzish.
Yangi so‘zlar
lirik qahramon · lyrical hero, the speakero‘xshatish · comparison, similexarita · mapona tili · mother tongue
Tushuntirish

Darslikda Halima Ahmedovaning «O‘g‘limga darsliklar» turkumidan ikkita she’r bor: «Tabiat darsi» va «Ona tili darsi». Unda ona o‘g‘liga dunyo va ona tili haqida o‘ylarini aytadi. Biz she’rlarni qayta aytmaymiz. Har bir she’rda kimdir o‘z fikrini bildiradi — bu so‘zlovchi, ya’ni lirik qahramon. U har doim ham shoirning o‘zi bo‘lavermaydi. O‘xshatish — bir narsani boshqasiga qiyoslash: «Quyosh oltin tangadek porladi». Bunda «-dek» yoki «-day» qo‘shimchasi yordam beradi.

Namunalar
«Xarita oldida». Kechqurun xonamizdagi katta xaritaga qarab, dadamdan so‘radim: «Dunyoda nechta til bor?» Dadam xaritani silab, har yurtning o‘z tili borligini aytdi. «Lekin senga eng yaqini — onang birinchi marta aytgan allaning tili», dedi. Men xaritaning ko‘k dengizlarini ipak ro‘molga, tog‘larni esa qalin qoshlarga o‘xshatdim. Shu kuni ona tilimni yanada qadrlay boshladim.
Matndagi so‘zlovchi — bola. O‘xshatishlar: dengizlar — ipak ro‘molga; tog‘lar — qalin qoshlarga.
Sinfda faoliyat

«Men — o‘xshatishchi»: har bola sinfdagi bitta narsani boshqa narsaga o‘xshatib, «-dek» bilan gap tuzadi.

Mashq
1
Bola kimdan so‘radi va nimani so‘radi?
2
Dadasi eng yaqin til haqida nima dedi?
3
Bola dengizlarni nimaga o‘xshatdi?
4
Matnda so‘zlovchi kim?
5
O‘xshatish uchun o‘zingiz bitta gap tuzing.