Darslikda Muhabbat Hamidovaning «Bir hovli qush» hikoyasining 2-qismi bor: unda aka-uka qushlar haqida turlicha fikrda bo‘ladi. Biz uni qayta aytmaymiz, o‘z matnimizni o‘qiymiz. Bahsda har kim o‘z fikrini dalil bilan aytadi va boshqaning gapini bo‘lmaydi. «Menimcha ..., chunki ...» va «Sizning fikringizga qo‘shilmayman, chunki ...» kabi iboralar yordam beradi. Qushlar tabiatga foyda keltiradi: ko‘plari zararkunanda hasharotlarni yeydi, ba’zilari urug‘ tarqatadi.
Holat
Aytamiz
rozi bo‘lsang
Men ham shunday o‘ylayman, chunki …
rozi bo‘lmasang
Fikringizga qo‘shilmayman, chunki …
Qaysi guruhga kiradi?
⚖️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Sinfda ikki bola ikki xil fikr aytdi. Ular bir-birining gapini bo‘lmay, oxirigacha tingladi.
Kim ishlatadi
Hakamlar, o‘qituvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Bugun kimdir fikr aytsa, gapini bo‘lmay oxirigacha tinglang.
Namunalar
«Qush tekinxo‘rmi?». Ukam derazadan qushlarga qarab: «Ular bizning donimizni yeb, hech narsa qilmaydi», dedi. Men: «Menimcha, bunday emas, chunki bahorda bog‘imizdagi qurtlarni ular terib yeydi», dedim. Ukam o‘ylanib: «Unda ularga don berish adolatli», dedi. Biz kitobdan qushlar haqida ma’lumot topib o‘qidik. Eng katta qush — tuyaqush, u uchmaydi, kolibri esa eng kichik qushlardan biri. Bahsimiz janjalsiz tugadi va ikkalamiz ham yangi narsa bilib oldik.
Bahs qoidalari: 1) dalil keltir; 2) gapni bo‘lma; 3) boshqa fikrni hurmat qil.
Sinfda faoliyat
«Mini-bahs»: sinf ikki guruhga bo‘linadi; mavzu: «Qishda qushlarga don berish kerakmi?» Har guruh uchta dalil keltiradi.
Mashq
1
Ukam qushlar haqida nima dedi?
Ular bizning donimizni yeb, hech narsa qilmaydi.
2
Muallif qanday dalil keltirdi?
Qushlar bahorda bog‘dagi qurtlarni yeydi.
3
Bahsdan keyin ukam nima dedi?
Unda ularga don berish adolatli.
4
Eng katta qush qaysi?
Tuyaqush
5
Bahsda yana qanday qoidaga amal qilish kerak? Bittasini ayting.