48
Temir qoziq
Darslik: 3-qism, 62–65-betlar
MaqsadO‘tkir Hoshimovning «Temir qoziq» hikoyasi haqida umumiy ma’lumot berish; o‘z matnimizda halollik g‘oyasini topish; hikoyani reja asosida gapirib berish.
Yangi so‘zlar
halollik · honestyvijdon · conscienceqaytim · change (money)egasi · owner
Tushuntirish
O‘tkir Hoshimov 1941-yilda Toshkentda tug‘ilgan, «O‘zbekiston xalq yozuvchisi» unvoniga sazovor bo‘lgan adib. Darslikda uning «Temir qoziq» hikoyasi berilgan; hikoya bolalik xotirasi tarzida yozilgan. Biz uni qayta aytmaymiz, o‘z matnimizni o‘qiymiz. Hikoyani gapirib berish uchun reja tuzamiz: 1) voqea qayerda va kim bilan bo‘ldi; 2) bosh qahramon nima topdi yoki nima qildi; 3) u qanday qaror qildi; 4) oxiri nima bilan tugadi. Reja har bir punkti bitta gap bilan ifodalanadi. Halollik — o‘zganing narsasiga tegmaslik va topilmani egasiga qaytarish.
Namunalar
Matn «Ortiqcha qaytim». Karim do‘kondan ikkita non olib, sotuvchiga pul berdi. Uyda qaytimni sanasa, sotuvchi besh ming so‘m ortiqcha bergan ekan. Karim avval: «Hech kim bilmaydi-ku», deb o‘yladi. Lekin vijdoni qiynay boshladi. U do‘konga qaytib, pulni sotuvchiga uzatdi. Sotuvchi hayron bo‘lib, Karimga katta rahmat aytdi. Karim uyga yengil ko‘ngil bilan qaytdi.
Reja: 1) Karim non oldi. 2) Uyda ortiqcha pulni ko‘rdi. 3) Do‘konga qaytib, pulni berdi. 4) Sotuvchi minnatdor bo‘ldi.
Sinfda faoliyat
«Reja bo‘yicha so‘zlash»: bolalar to‘rt bandli reja asosida matnni juftlikda gapirib beradi, so‘ng halollik haqida fikr aytadi.
Mashq
1
Karim do‘kondan nima oldi?
Ikkita non
2
Uyda Karim nimani sezdi?
Sotuvchi besh ming so‘m ortiqcha qaytim berganini
3
Karim pulni nima qildi?
Do‘konga qaytib, sotuvchiga qaytardi.
4
Matn rejasi nechta bandli?
To‘rtta
5
Matnning g‘oyasini ayting.
O‘zganing haqini qaytarish — halollik.