Darslar 57–58 · 2 ta dars · M.E. Toirova. O‘qish savodxonligi 4-sinf, 1-qism; U.B. Aydarova, N.K. Azizova, M.E. Toirova. 2-qism; U.B. Aydarova, N.K. Azizova. 3- va 4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
57
Bastakor Yunus bobo
Darslik: 4-qism, 17–19-betlar
MaqsadAbdulla Po‘latovning Yunus Rajabiyga bag‘ishlangan she’ri haqida umumiy ma’lumot berish; Shashmaqom va uning maqomlarini bilish; o‘z matnimiz asosida musiqa merosini asrash haqida fikr yuritish.
Darslikdagi «Bastakor Yunus bobo» she’ri Abdulla Po‘latovniki; u bastakor Yunus Rajabiyga bag‘ishlangan. Yunus Rajabiy — O‘zbekiston xalq artisti, bastakor va musiqachi; u 1500 dan ortiq xalq qo‘shiq va navolarini jamlab, yo‘qolib ketishdan saqlab qolgan. Biz she’rni keltirmaymiz, o‘z matnimizni o‘qiymiz. «Shashmaqom» forscha «olti maqom» degani: Buzruk, Rost, Navo, Dugoh, Segoh, Iroq. U 2003-yilda YUNESKO ro‘yxatiga kiritilgan. Maqomlar avloddan avlodga «ustoz-shogird» usulida o‘tgan. Matnni o‘qib, qanday cholg‘ular nomi aytilganini yozamiz.
Qaysi guruhga kiradi?
🥁 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Maktab konsertida eski xalq kuyi yangradi. Bola kuyni diqqat bilan tinglab, qaysi cholg‘u chalinayotganini topishga urindi.
Kim ishlatadi
Musiqa o‘qituvchilari, bastakorlar
Bugun sinab ko‘ring
Musiqa eshitsangiz, qaysi cholg‘u chalinayotganini aniqlashga urining.
Namunalar
Matn «Dutor sadosi». Ustoz Sobir akaning to‘garagida bolalar dutor, nay va doira chalishni o‘rganardi. Bir kuni ustoz: «Qadimgi kuylarni eslab qolish uchun ularni yozib olish kerak», dedi. Bolalar keksa ijrochilardan kuy aytib berishni so‘radi va telefonga yozib oldi. Keyin ularni daftarga ko‘chirdi. Konsertda yosh ijrochilar o‘sha kuylarni tinglovchilar oldida chaldi.
Cholg‘ular: dutor, nay, doira. G‘oya: meros asralsa, yo‘qolmaydi.
Sinfda faoliyat
«Cholg‘ular jadvali»: bolalar uchta cholg‘u nomi va ularni chalish usulini (puflab, torni chertib, urib) jadvalga yozadi.