7
Qarg‘a va paxta
Darslik: 1-qism, 34–40-betlar
MaqsadErtakning belgilarini (boshlanma, qahramonlar, yaxshilik va yomonlik, yakun) bilish; mehnat qadri haqida fikr yuritish.
Yangi so‘zlar
ertak · folk tale, fairy talemehnat · work, labourhosil · harvestdangasa · lazy
Tushuntirish
Darslikda Nasiba Erxonovaning «Qarg‘a va paxta» ertagi bor: unda kiyim paydo bo‘lguncha qancha kasb egalarining mehnati kerakligi ko‘rsatiladi. Biz uni qayta aytmaymiz. Ertakning belgilari: «Bir bor ekan, bir yo‘q ekan» kabi boshlanma, ko‘pincha hayvonlar yoki sehrli qahramonlar, yaxshilik va yomonlik kurashi, xulosa beruvchi yakun. Ertakda ko‘pincha «debdi», «ekan» kabi so‘zlar uchraydi. Ertak sodda aytilgan, lekin chuqur ma’noga ega.
Namunalar
«Quyon bilan Ari». Bir bor ekan, bir yo‘q ekan, Quyon bilan Ari qo‘shni bo‘lib yashar ekan. Quyon kun bo‘yi yotib: «Mevalar o‘zi pishsa edi», der ekan. Ari esa gulma-gul uchib, asal yig‘ar ekan. Qish kelganda Quyonning omborida hech narsa yo‘q ekan, Arining uyasi esa asalga to‘la ekan. Ari uning holiga achinib, bir tomchi asal tutibdi va: «Bahorda birga ishlaymiz», debdi. Quyon uyalib, ertasidan mehnatga kirishibdi.
Ertak belgilari: boshlanma — «Bir bor ekan, bir yo‘q ekan»; qahramonlar — Quyon, Ari; g‘oya — mehnat qilgan to‘q bo‘ladi.
Sinfda faoliyat
«Ertak davomi»: o‘qituvchi ertakning boshlanmasini aytadi, bolalar zanjir bo‘ylab navbat bilan bittadan gap qo‘shib davom ettiradi.
Mashq
1
Ertak qanday so‘zlar bilan boshlandi?
«Bir bor ekan, bir yo‘q ekan»
2
Ari kun bo‘yi nima qilar edi?
Gulma-gul uchib, asal yig‘ardi.
3
Qishda Quyonning omborida nima bor edi?
Hech narsa yo‘q edi.
4
Ari Quyonga nima dedi?
Bahorda birga ishlaymiz.
5
Ertakning g‘oyasini ayting.
Mehnat qilgan odam to‘q va xotirjam bo‘ladi.