20
Tovuq bilan Tulki
Darslik: 2-qism, 28–33-betlar
MaqsadMasalning belgilarini (hayvon qahramonlar, ramziy ma’no, xulosa) bilish; maqtanchoqlik va kamtarlik haqida fikr yuritish.
Yangi so‘zlar
masal · fabletimsol · symbolmaqtanchoq · boastfulkamtar · modest
Tushuntirish
Darslikda yunon masalchisi Ezop haqida ma’lumot va uning masallari berilgan, shu jumladan tovuq bilan tulki haqidagi masal. Biz uni qayta aytmaymiz, o‘z masalimizni o‘qiymiz. Masal — hayvonlar yoki narsalar timsolida odamlarning xulq-atvori ustidan kulib, ibrat beruvchi qisqa asar. Unda hayvonlar odamlarni anglatadi: tulki hiyla va xushomadni, qo‘y sodda odamlarni ifodalaydi. Masalning oxirida odatda xulosa — «qissadan hissa» beriladi.
Namunalar
«Ko‘za bilan Paqir». Bir hovlida naqshli Ko‘za bilan oddiy Paqir yashar ekan. Ko‘za har kuni: «Mendek chiroyli idish yo‘q, sen esa xunuk temirsan», deb maqtanar ekan. Paqir indamay, har tong quduqdan suv tashir ekan. Bir kuni bekasi Ko‘zani quduqqa olib boribdi, Ko‘za esa toshga urilib, darz ketibdi. Shu kuni ham hovliga suvni Paqir olib kelibdi. Ko‘za uyalib, boshqa maqtanmabdi. Qissadan hissa: qadr chiroyda emas, foydada.
Timsol: Ko‘za — maqtanchoq odam; Paqir — kamtar va mehnatkash odam. Xulosa «qissadan hissa» bilan beriladi.
Sinfda faoliyat
«Qissadan hissa»: guruhlar masalning xulosasini bitta maqol bilan almashtirishga harakat qiladi (masalan, «Ko‘rkam bo‘lsa ham, foydasi bo‘lsin»).
Mashq
1
Ko‘za nima deb maqtanardi?
O‘zidek chiroyli idish yo‘qligini aytib
2
Paqir har tong nima qilardi?
Quduqdan suv tashirdi.
3
Quduq boshida Ko‘za bilan nima bo‘ldi?
Toshga urilib, darz ketdi.
4
Masaldagi Ko‘za kimni anglatadi?
Maqtanchoq, o‘zini katta oladigan odamni
5
Qissadan hissani o‘z so‘zingiz bilan ayting.
Odamning qadri chiroyida emas, qiladigan foydali ishida.