☰ Mundarija · O‘qish savodxonligi

Bobur bolaligi va o‘tmish xotirasi

Darslar 55–56 · 2 ta dars · M.E. Toirova. O‘qish savodxonligi 4-sinf, 1-qism; U.B. Aydarova, N.K. Azizova, M.E. Toirova. 2-qism; U.B. Aydarova, N.K. Azizova. 3- va 4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
55

Sirli sandiq

Darslik: 4-qism, 11–13-betlar
MaqsadG‘iyos Kornilovning «Sirli sandiq» hikoyasi haqida umumiy ma’lumot berish; Zahiriddin Muhammad Bobur haqida asosiy faktlarni bilish; belgilarga qarab xulosa chiqarishni mashq qilish.
Yangi so‘zlar
sandiq · chestcho‘t · abacusbobokalon · great ancestorvatan · homeland
Tushuntirish

Zahiriddin Muhammad Bobur 1483-yilda Andijonda tug‘ilgan va 1530-yilda vafot etgan; u shoir, olim va davlat arbobi, «Boburnoma» asarining muallifi. Darslikda G‘iyos Kornilovning «Sirli sandiq» hikoyasi berilgan: u Boburning bolaligi va onasi bilan suhbati haqida. Biz uni qayta aytmaymiz, o‘z matnimizni o‘qiymiz. Tarixiy shaxs haqidagi hikoyada haqiqiy ma’lumotlar bilan birga yozuvchi to‘qigan suhbatlar ham bo‘lishi mumkin, shuning uchun tarixiy faktni ensiklopediyadan tekshiramiz. Narsaning belgilariga (shakli, qismlari) qarab uning vazifasi haqida xulosa chiqarish mumkin — buning uchun mantiq kerak.

Namunalar
Matn «Bobomning sandig‘i». Yozgi ta’tilda bobom eski sandiqni ochdi. Ichida sarg‘aygan daftarlar, siyohdon va yog‘och cho‘t bor edi. Bobom: «Qani, bu narsalar nima uchun kerak bo‘lganini top-chi», dedi. Men siyohdonni ko‘rib, qadimda ruchkani siyohga botirib yozishgan bo‘lsa kerak, deb taxmin qildim. Bobom cho‘tning donachalarini surib, men bilan sonlarni qo‘shib ko‘rsatdi. Daftarlardan birida bobomning bolalikdagi chiroyli husnixati bor edi. O‘sha kuni eski narsalar ham tarixni aytib berishini tushundim.
Belgidan xulosaga: siyohdon — siyoh bilan yozishgan; cho‘t — hisob-kitob qilishgan. Narsaning ko‘rinishiga qarab vazifasini topamiz.
Sinfda faoliyat

«Bu nima edi?»: juftlikda bola eski buyumni (yoki uning rasmini) tasvirlaydi, sherigi belgilarga qarab uning vazifasini topadi.

Mashq
1
Sandiqda nimalar bor edi?
2
Bola siyohdonni ko‘rib nimani taxmin qildi?
3
Cho‘t nima uchun ishlatilgan?
4
Bobur qaysi shaharda tug‘ilgan?
5
Boburning mashhur asari nima?