36
Venn diagrammasi
Darslik: 1-qism, 36-dars, 111–113-betlar
MaqsadVenn diagrammasi: to‘plamlarning kesishmasi va birlashmasini topish.
Yangi so‘zlar
Venn diagrammasi · Venn diagramkesishma · intersectionbirlashma · unionumumiy element · common element
Tushuntirish
Venn diagrammasida har bir to‘plam doira bilan tasvirlanadi. Ikki doiraning umumiy qismi to‘plamlarning kesishmasi – ikkala to‘plamga ham tegishli elementlar. Ikkala doira birgalikda birlashmani beradi – kamida bitta to‘plamga tegishli elementlar. Birlashmadagi elementlar soni = A dagi + B dagi − kesishmadagi soni, chunki umumiy elementlar ikki marta sanalgan bo‘ladi.
Namunalar
A = {2, 4, 6, 8, 10, 12}, B = {3, 6, 9, 12}. Kesishma {6, 12}. Birlashmada 6 + 4 − 2 = 8 ta element bor.
30 o‘quvchidan 18 nafari shaxmat, 15 nafari rasm to‘garagiga qatnaydi, 6 nafari ikkalasiga. Faqat shaxmat: 18 − 6 = 12; kamida bittasiga: 18 + 15 − 6 = 27.
Sinfda faoliyat
«Ikki doira»: polga ikkita halqa qo‘yiladi; bolalar xususiyatlarga ko‘ra (masalan, ko‘zoynak taqadi, soat taqadi) halqalarga turadi, kesishmada turganlar sanaladi.
Mashq
1
A = {1, 2, 3, 4, 5, 6} va B = {4, 5, 6, 7, 8}. Ularning kesishmasini yozing.
{4, 5, 6}
2
A to‘plamda 12 ta, B to‘plamda 9 ta element bor, ikkalasida 5 tasi umumiy. Birlashmada nechta element bor?
16
3
28 o‘quvchidan 17 nafari futbolni, 14 nafari suzishni yoqtiradi, 6 nafari ikkalasini. Faqat futbolni yoqtiradiganlar necha nafar?
11
4
Shu sinfda ikkala sportdan birortasini ham yoqtirmaydiganlar necha nafar?
3