35
Masalalar yechish
Darslik: 1-qism, 35-dars, 108–110-betlar
MaqsadKo‘p amalli va tenglamaga keltiriladigan masalalarni yechish (mashq).
Yangi so‘zlar
kalava · skein of yarnyig‘indi · sumtenglama · equationjadval · table
Tushuntirish
Masalani yechish uchun jadval yoki sxemadan foydalanamiz. Masalan, harakat masalasida v, t, S larni jadvalga yozamiz va noma’lumni formula bilan topamiz. Ikki son yig‘indisi va «bir son ikkinchisidan n marta katta» ma’lum bo‘lsa, kichik son = yig‘indi : (n + 1). Noma’lumni x harfi bilan belgilab, tenglama tuzish ham mumkin.
Namunalar
Yig‘indi 90, biri ikkinchisidan 5 marta katta: kichigi 90 : 6 = 15, kattasi 75.
v = 18 km/h, S = 90 km bo‘lsa, t = 90 : 18 = 5 soat.
Sinfda faoliyat
«Jadvalli masala»: har bir guruh v, t, S jadvalida bitta katakni bo‘sh qoldirib masala tuzadi va boshqa guruh uni yechadi.
Mashq
1
Bitta qalpoq to‘qish uchun 3 ta kalava ip ketadi, bitta kalava 120 m. 6 ta qalpoq uchun necha metr ip kerak?
2160
2
Yo‘l 90 km, velosipedchining tezligi 18 km/h. Necha soat yuradi?
5
3
(x − 24) × 3 = 360 tenglamani yeching.
144
4
Ikki son yig‘indisi 90, biri ikkinchisidan 5 marta katta. Kichik sonni toping.
15