28
Koordinata nuri
Darslik: 1-qism, 28-dars, 87–89-betlar
MaqsadKoordinata nurini yasash, birlik kesmani tanlash va tengsizliklarni nurda yechish.
Yangi so‘zlar
koordinata nuri · number raybirlik kesma · unit segmentbo‘linma · divisiontengsizlik · inequality
Tushuntirish
Koordinata nuri hisob boshi, yo‘nalish va birlik kesma berilgan nur. Birlik kesmani qulayroq qilib tanlaymiz: masalan, 1 bo‘linma 30 ta nonni bildirsa, belgilar 0, 30, 60, 90, … bo‘ladi. Nuqta koordinatasi hisob boshidan nechta birlik kesma uzoqda ekanini ko‘rsatadi. Tengsizlikni nurda yechganda, shartga mos nuqtalarni belgilaymiz.
Namunalar
Pech soatiga 30 ta non yopadi. Nurda 0, 30, 60, 90, 120: 3 soatda 3 bo‘linma, ya’ni 90 ta non.
3 < x ≤ 7 tengsizlikning natural yechimlari: 4, 5, 6, 7 (4 ta).
Sinfda faoliyat
«Odamlar nurda»: yo‘lakka bo‘r bilan nur chiziladi; bolalar belgilangan koordinatalarga turadi va ular orasidagi masofani aytadi.
Mashq
1
Nurda bitta bo‘linma 30 ta nonni bildiradi. Hisob boshidan 4-belgi nechta nonga to‘g‘ri keladi?
120
2
3 < x < 9 tengsizlikning nechta natural yechimi bor?
5
3
Birlik kesma 3 cm. Koordinatasi 7 bo‘lgan nuqta hisob boshidan necha cm uzoqda?
21
4
Nurda M(15) va N(40) nuqtalar belgilangan. MN kesma necha birlik kesmadan iborat?
25