28
Koordinata nuri
Darslik: 1-qism, 28-dars, 87–89-betlar
MaqsadKoordinata nurini yasash, birlik kesmani tanlash va tengsizliklarni nurda yechish.
Yangi so‘zlar
koordinata nuri · number raybirlik kesma · unit segmentbo‘linma · divisiontengsizlik · inequality
Tushuntirish
Koordinata nuri hisob boshi, yo‘nalish va birlik kesma berilgan nur. Birlik kesmani qulayroq qilib tanlaymiz: masalan, 1 bo‘linma 30 ta nonni bildirsa, belgilar 0, 30, 60, 90, … bo‘ladi. Nuqta koordinatasi hisob boshidan nechta birlik kesma uzoqda ekanini ko‘rsatadi. Tengsizlikni nurda yechganda, shartga mos nuqtalarni belgilaymiz.
Bo‘sh nuqta: 5 yechim emas
Masalan, x = 4 mos keladi
🚏 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol
Yo‘lda bekatlar har 2 km da turadi. Boshidan sanaganda 5-bekat 10 km narida, chunki 5 × 2 = 10.
Kim ishlatadi
Transport rejalashtiruvchilar, yo‘l quruvchilar
Bugun sinab ko‘ring
Daftarda bir xil oraliqda 0, 5, 10 va 15 sonlarini to‘g‘ri chiziqqa belgilang.
Namunalar
Pech soatiga 30 ta non yopadi. Nurda 0, 30, 60, 90, 120: 3 soatda 3 bo‘linma, ya’ni 90 ta non.
3 < x ≤ 7 tengsizlikning natural yechimlari: 4, 5, 6, 7 (4 ta).
Sinfda faoliyat
«Odamlar nurda»: yo‘lakka bo‘r bilan nur chiziladi; bolalar belgilangan koordinatalarga turadi va ular orasidagi masofani aytadi.
Mashq
1
Nurda bitta bo‘linma 30 ta nonni bildiradi. Hisob boshidan 4-belgi nechta nonga to‘g‘ri keladi?
120
2
3 < x < 9 tengsizlikning nechta natural yechimi bor?
5
3
Birlik kesma 3 cm. Koordinatasi 7 bo‘lgan nuqta hisob boshidan necha cm uzoqda?
21
4
Nurda M(15) va N(40) nuqtalar belgilangan. MN kesma necha birlik kesmadan iborat?
25