27
Parallel va perpendikular to‘g‘ri chiziqlar
Darslik: 1-qism, 27-dars, 84–86-betlar
MaqsadParallel va perpendikular to‘g‘ri chiziqlarni ajratish va ularning xossalarini bilish.
Yangi so‘zlar
parallel · parallelperpendikular · perpendicularkesishadi · intersectto‘g‘ri burchak · right angle
Tushuntirish
Parallel to‘g‘ri chiziqlar hech qachon kesishmaydi, ular orasidagi masofa hamma joyda bir xil. a ∥ b deb yoziladi. Perpendikular to‘g‘ri chiziqlar to‘g‘ri burchak (90°) ostida kesishadi. a ⊥ b deb yoziladi. To‘g‘ri to‘rtburchakda qarama-qarshi tomonlar parallel, qo‘shni tomonlar perpendikular.
Namunalar
ABCD to‘g‘ri to‘rtburchakda AB ∥ CD va BC ∥ AD; AB ⊥ BC.
Daftar chiziqlari bir-biriga parallel, daftar chetidagi chiziq esa ularga perpendikular.
Sinfda faoliyat
«Sinfdagi chiziqlar»: bolalar xonadan parallel va perpendikular chiziqlar topadi (deraza, doska, parta qirralari) va to‘g‘ri burchakni ugolnik yoki qog‘oz bukib tekshiradi.
Mashq
1
To‘g‘ri to‘rtburchakda nechta juft parallel tomon bor?
2
2
Kvadratning nechta burchagida perpendikular tomonlar uchrashadi?
4
3
a ⊥ c va b ⊥ c (bir tekislikda). a va b to‘g‘ri chiziqlar bir-biriga nisbatan qanday joylashgan?
Parallel
4
To‘g‘ri to‘rtburchakning o‘lchamlari 12 cm va 5 cm. Uzun tomonlari orasidagi masofa necha cm?
5