ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Amaliy masalalar, parallel va perpendikular chiziqlar, koordinata nuri

Darslar 26–29 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
27

Parallel va perpendikular to‘g‘ri chiziqlar

Darslik: 1-qism, 27-dars, 84–86-betlar
MaqsadParallel va perpendikular to‘g‘ri chiziqlarni ajratish va ularning xossalarini bilish.
Yangi so‘zlar
parallel · parallelperpendikular · perpendicularkesishadi · intersectto‘g‘ri burchak · right angle
Tushuntirish

Parallel to‘g‘ri chiziqlar hech qachon kesishmaydi, ular orasidagi masofa hamma joyda bir xil. a ∥ b deb yoziladi. Perpendikular to‘g‘ri chiziqlar to‘g‘ri burchak (90°) ostida kesishadi. a ⊥ b deb yoziladi. To‘g‘ri to‘rtburchakda qarama-qarshi tomonlar parallel, qo‘shni tomonlar perpendikular.

abc

Perpendikulyar: to‘g‘ri burchak ostida kesishadi

🛤️ Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Temir yo‘l relslari bir-biriga parallel, shpallar esa ularga perpendikulyar yotadi. Shuning uchun poyezd tekis yuradi.

Kim ishlatadi

Temir yo‘l quruvchilari, arxitektorlar

Bugun sinab ko‘ring

Eshik romidan ikki parallel chetni va ikki perpendikulyar chetni toping.

Namunalar
ABCD
ABCD to‘g‘ri to‘rtburchakda AB ∥ CD va BC ∥ AD; AB ⊥ BC.
Daftar chiziqlari bir-biriga parallel, daftar chetidagi chiziq esa ularga perpendikular.
Sinfda faoliyat

«Sinfdagi chiziqlar»: bolalar xonadan parallel va perpendikular chiziqlar topadi (deraza, doska, parta qirralari) va to‘g‘ri burchakni ugolnik yoki qog‘oz bukib tekshiradi.

Mashq
1
To‘g‘ri to‘rtburchakda nechta juft parallel tomon bor?
2
Kvadratning nechta burchagida perpendikular tomonlar uchrashadi?
3
a ⊥ c va b ⊥ c (bir tekislikda). a va b to‘g‘ri chiziqlar bir-biriga nisbatan qanday joylashgan?
4
To‘g‘ri to‘rtburchakning o‘lchamlari 12 cm va 5 cm. Uzun tomonlari orasidagi masofa necha cm?
12 cm?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliPoyezd nega darrov to‘xtamaydi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →