ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

To‘plamlar, ma’lumotlar, o‘rta arifmetik va chastota

Darslar 22–25 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
23

O‘rta arifmetik

Darslik: 1-qism, 23-dars, 72–74-betlar
MaqsadO‘rta arifmetik tushunchasini bilish va uni hisoblash.
Yangi so‘zlar
o‘rta arifmetik · mean (average)o‘rtacha qiymat · average valueyig‘indi · sumsonlar soni · number of values
Tushuntirish

Bir nechta sonning o‘rta arifmetigini topish uchun ularning yig‘indisini sonlar soniga bo‘lamiz. Masalan, 5, 4, 3, 5, 3 baholarining o‘rta arifmetigi (5 + 4 + 3 + 5 + 3) : 5 = 4. O‘rta arifmetik eng kichik va eng katta son orasida yotadi. O‘rtacha qiymat va sonlar soni ma’lum bo‘lsa, yig‘indini ko‘paytirish bilan topamiz.

ƒFormula
(5 + 4 + 3 + 5 + 3) : 5 = 4
yig‘indi : sonlar soni
x₁4x₂8x₃6x₄107

(4 + 8 + 6 + 10) ÷ 4 = 28 ÷ 4 = 7

Chiziq — o‘rtacha qiymat: barcha ustunlarni tenglashtirsak shunday bo‘ladi

🤸 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bola uch urinishda 1 m, 2 m va 3 m sakradi. O‘rtacha sakrash (1 + 2 + 3) : 3 = 2 m.

Kim ishlatadi

Sport hakamlari, o‘qituvchilar

Bugun sinab ko‘ring

Uchta kichik sonni qo‘shing va 3 ga bo‘ling. Javob eng kichik va eng katta son orasidami?

Namunalar
051015121591-kun2-kun3-kun
12, 15 va 9 betlar: (12 + 15 + 9) : 3 = 36 : 3 = 12 bet.
5 kunda o‘rtacha 7 ta masala yechilgan bo‘lsa, jami 7 × 5 = 35 ta masala yechilgan.
Sinfda faoliyat

«Teng bo‘lish»: har bir guruhga turli sondagi kubiklar beriladi. Bolalar ularni teng taqsimlab, har bir guruhdagi o‘rtacha sonni topadi va hisob bilan tekshiradi.

Mashq
1
8, 12, 10, 14, 6 sonlarining o‘rta arifmetigini toping.
2
Shahzoda 5 kun davomida 20, 25, 30, 25 va 25 minutdan kitob o‘qidi. Kuniga o‘rtacha necha minut o‘qigan?
3
4 ta o‘quvchining o‘rtacha vazni 28 kg. Ularning umumiy vazni necha kg?
4
To‘rtinchi sinflarda 31, 35 va 33 nafar o‘quvchi o‘qiydi. Har bir sinfda o‘rtacha necha o‘quvchi bor?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBiz maktabga qanday kelamiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →