ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi4-sinf · 32-hafta

Buvining sovuq ko‘zasi

🎤 Muxbir savoli: Nega buvining sopol ko‘zasidagi suv iliq kunda ham sovuq, shisha idishdagisi esa iliq bo‘ladi?

Tarbiya

Dushanba: hurmat va tillar

Dushanba kuni Nodira opa aytdi: yakshanba — Xotira va qadrlash kuni, oilalar o‘z keksalarini yodga olib, ularga hurmat ko‘rsatadi. Sinf gazetasining maxsus soni uchun bolalar bobo-buvilaridan intervyu oladi: avval ruxsat so‘raladi, ehtirom bilan eshitiladi, oxirida rahmat aytiladi. Opa Is’hoqxon Ibrat haqida gapirdi: u XIX–XX asr boshida yashagan, bir necha tilni o‘rgangan va ko‘p tilli tuzgan. Chet tilini o‘rganish yo‘llari: har kuni oz-ozdan, so‘zlarni jumla ichida, rasm bilan, kartochkalar yordamida, qo‘shiq tinglab va xatodan qo‘rqmay gapirib.

Topshiriq: Chet tilini o‘rganishning qaysi yo‘li samarali?

Tabiiy fanlar

Ko‘zadagi sovuq suv

Dushanba kuni kechqurun Malika buvisinikiga bordi. Havo iliq edi. Buvi eski sopol ko‘zadan piyolaga suv quydi — suv muzdek sovuq! Deraza tokchasidagi shisha idishdagi suv esa iliq edi, garchi ikkalasi bir xonada turgan bo‘lsa-da. «Bu qanday bo‘ladi?» — hayron bo‘ldi Malika. Gipotezasi: «Loy devori qalin, u termos kabi sovuqni ushlab turadi.» Bobosi kuldi: «Sovuqning sirini o‘zing ochasan, nevaram!» Malika — sovish va qizish — haqida o‘yladi: moddaning o‘zi o‘zgarmaydi, faqat harorati o‘zgaradi.

Topshiriq: Qaysi hodisa issiqlik hodisasi?

📰 Fakt: Bir xonada turgan sopol ko‘zadagi suv sovuq, shisha idishdagisi iliq edi.

Matematika

Seshanba: ko‘za va aylana

Seshanba kuni Malika buvi bergan ko‘zani maktabda o‘lchadi. Balandligi 20 cm. Ko‘za tubi — . Uning chegarasi — . Markazdan aylanadagi nuqtagacha kesma — , radiusi 5 cm. Markazdan o‘tuvchi kesma — : 2 × 5 = 10 cm. Doirani diametri atrofida aylantirsak, hosil bo‘ladi: shar apelsin kabi, uning yog‘i, qirrasi va uchi yo‘q. To‘g‘ri to‘rtburchakni bir tomoni atrofida aylantirsak, hosil bo‘ladi: ko‘za, stakan, quvur kabi. Aylana uzunligini ip bilan o‘lchadi: 31 cm. Yon sirt yuzi = 31 × 20 = 620 cm².

Topshiriq: Doira radiusi 6 cm. Diametri qancha?

Ingliz tili

Yesterday and today

Ingliz tili darsida ob-havo kundaligini yuritishdi. Kechagi ob-havo o‘tgan zamonda: «It was cold and rainy yesterday.» Bugungisi hozirgi zamonda: «It’s hot and sunny today.» Ikkalasini «but» bilan bog‘lash mumkin: «It was windy yesterday, but it’s calm today.» Anvar kundalikka yozdi: «On Monday it was cloudy. On Tuesday it was sunny.» Malika so‘radi: «Was it hot and sunny on Monday?» — «No, it wasn’t. It was cloudy.» Kun nomlari bosh harf bilan yoziladi. Sovuq ko‘zani sinash uchun issiq, quyoshli kun kerak bo‘ladi.

Topshiriq: Gapni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

Itwascoldandrainyyesterday.

Ona tili

Chorshanba: intervyu qaydlari

Chorshanba kuni Malika bobo-buvisidan olgan qaydlarni tartibga soldi. U fe’llarni tekshirdi: «Qor yog‘di» — «Qor yog‘madi», ma’no teskari bo‘ladi; -ma fe’l asosidan keyin, zamon qo‘shimchasi o‘zgarmaydi: kelyapti — kelmayapti. O‘tgan zamon -gan, -kan, -qan bilan: kel — kelgan, tik — tikkan, oq — oqqan. «Bobom yoshligida kurash bilan shug‘ullangan — kurashchi bo‘lgan.» Sport nomiga -chi qo‘shilsa, shu bilan shug‘ullanuvchi nomi: shaxmat — shaxmatchi. Buvining kun tartibi: turadi, yuvinadi, nonushta qiladi. Malika yozdi: «Buvim ko‘zani quyoshga qo‘ymaydi.»

Topshiriq: «Qor yog‘madi» gapi nimani bildiradi?

O‘qish savodxonligi

Kasblardan mo‘jizalargacha

O‘qish darsida II bo‘lim — «Qiziqishlardan kasblargacha» — takrorlandi: «Kasblar gulshodasi», Krilovning masali, Turdiyevaning she’ri, Murodovning hikoyasi va Isoqovning «Zardo‘z» she’ri. Ularni bir g‘oya : qiziqishdan orzu, orzudan mehnat orqali kasb tug‘iladi. Malika «Mening tanlagan kasbim» rejasini yozdi: — muxbir. Keyin «Dunyo mo‘jizalari» matni haqida gaplashishdi; uni ko‘chirib o‘tirmadi. Qadimgi dunyoning yetti sidan bizgacha faqat Giza lari saqlangan. Axborot matnida yil va balandlik kabi raqamlar muhim fakt bo‘ladi, ularni qalam bilan belgilashadi.

Topshiriq: Qadimgi dunyoning yetti mo‘jizasidan qaysi biri saqlangan?

Tabiiy fanlar

Payshanba: uchta idish

Payshanba kuni havo issiq va quyoshli edi. Malika bobosi bilan sinov o‘tkazdi: bir xil miqdorda va bir xil haroratli suv quyilgan uchta idishni soyada, shamolda qo‘ydi — sirlanmagan sopol ko‘za, sirlangan sopol ko‘za va shisha idish. Uch soatdan keyin termometr ko‘rsatdi: havo 28 °C; sirlanmagan ko‘zadagi suv 22 °C; sirlangan ko‘zada 27 °C; shisha idishda 27 °C. Malika diqqat qildi: sirlanmagan ko‘zaning tashqi yuzi nam, sirlangani esa quruq! Demak, gipoteza («loy qalin va termos kabi») rad etildi: ikkala ko‘za ham loydan, lekin natija har xil.

Topshiriq: Qaysi idishdagi suv eng sovuq bo‘ldi?

📰 Fakt: Sinovda (bizning hovlida) havo 28 °C bo‘lganda sirlanmagan ko‘zada suv 22 °C, sirlangan ko‘za va shishada 27 °C bo‘ldi.

Matematika

Konus va yoyilma

Malika silindrning yoyilmasini yasadi: yon sirt — to‘g‘ri to‘rtburchak va ikkita teng doira . To‘g‘ri to‘rtburchakning bir tomoni balandlikka (20 cm), ikkinchisi asos aylanasining uzunligiga (31 cm) teng. Keyin to‘g‘ri burchakli uchburchakni katet atrofida aylantirsa, hosil bo‘ladi: bitta doira asos, bitta va egri yon sirt. Asosi va balandligi silindrnikidek qog‘oz konusga qum to‘ldirib, silindrga quydi: silindr taxminan 3 ta konusdan to‘ldi. Demak, konus hajmi silindrning uchdan biri.

Topshiriq: Silindr hajmi 600 ml. Asosi va balandligi o‘sha bo‘lgan konus hajmi?

Tabiiy fanlar

Juma: g‘ovak loy

Juma kuni Nodira opa «O‘zingizni tekshiring»ni o‘tkazdi: fizik hodisalarda modda o‘zgarmaydi; kuch nyutonda, massa kilogrammda o‘lchanadi; og‘irlik, ishqalanish va elastiklik — uch asosiy kuch. Keyin Yerning tuzilishi: ustki qatlam — , uning ostida , eng ichkarida . Loy qobiqning ustki qismidan qazib olinadi. Opa Malikaning sinoviga qaytdi: sirlanmagan loyda mayda tuynuklar — g‘ovaklar bor. Suv ularning orasidan sekin tashqariga o‘tadi va u yerda bug‘lanadi; bug‘lanayotgan suv issiqlikni olib ketadi, shuning uchun ko‘zadagi suv soviydi. Sirlangan ko‘zada suv chiqmaydi.

Topshiriq: Sirlanmagan ko‘zadagi suv nega soviydi?

📰 Fakt: Sirlanmagan loyda mayda g‘ovaklar bor: suv ular orqali tashqariga o‘tib bug‘lanadi va issiqlikni olib ketadi.

Tabiiy fanlarTarbiya

Yakshanba: Xotira va qadrlash kuni

Yakshanba — Xotira va qadrlash kuni. Malika oilasi bilan bobo-buvisinikiga gul olib bordi. «4-B xabarlari»ning maxsus soni juma kuni chiqqan edi; Malika uni bobo-buvisiga o‘qib berdi: «Gipotezam noto‘g‘ri chiqdi: loy termos emas, sirlanmagan loyning g‘ovaklari suvni sovitar ekan.» Buvi ko‘zasini silab, o‘z bolaligidan hikoya qildi, bobo esa kurash haqida gapirdi. Malika ularni hurmat bilan tingladi va oxirida rahmat dedi. «Buvijon, sizning ko‘zangiz ilm-fan ham ekan!» — kuldi Malika.

Topshiriq: Qaysi fakt «loy qalin, termos kabi» gipotezasini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 6 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliO‘qish savodxonligiIngliz tiliTabiiy fanlarTarbiya

0 / 13 yulduz

4-B xabarlari

Sopol ko‘za suvni qanday sovitadi?

Ko‘zadagi suv loy qalin bo‘lgani uchun emas, loy g‘ovak bo‘lgani uchun soviydi. Sirlanmagan loyda mayda tuynuklar bor: suv ular orqali sekin tashqariga o‘tib, bug‘lanadi va issiqlikni olib ketadi. Bizning sinovda sirlanmagan ko‘zada suv 22 °C, sirlangan ko‘za va shishada 27 °C edi. Shuning uchun ko‘zani soya va shamolda qoldirish yaxshi.

— Malika, yosh muxbir

Tekshirilgan faktlar

  1. Bir xonada turgan sopol ko‘zadagi suv sovuq, shisha idishdagisi iliq edi.
  2. Sinovda (bizning hovlida) havo 28 °C bo‘lganda sirlanmagan ko‘zada suv 22 °C, sirlangan ko‘za va shishada 27 °C bo‘ldi.
  3. Sirlanmagan loyda mayda g‘ovaklar bor: suv ular orqali tashqariga o‘tib bug‘lanadi va issiqlikni olib ketadi.

Yulduzli savollar

  1. Diametri 10 cm bo‘lgan aylananing radiusi qancha?

  2. Yerning eng ustki qatlami qanday ataladi?

  3. O‘ylab ko‘r: nega Malika sirlangan sopol ko‘zani ham sinovga qo‘shdi?

Hikoyadagi darslar