115
To‘g‘ri burchakli parallelepiped (kuboid)
Darslik: 4-qism, 115-dars, 22–24-betlar
MaqsadTo‘g‘ri burchakli parallelepiped (kuboid) va kub: yoqlari, qirralari, uchlari; yoyilmasi va to‘la sirti yuzi.
Yangi so‘zlar
parallelepiped (kuboid) · cuboidyoq · faceqirra · edgeuch · vertex
Tushuntirish
Kuboid va kubning 6 ta yog‘i, 12 ta qirrasi va 8 ta uchi bor. Kubning hamma yoqlari teng kvadratlar, hamma qirralari teng. Kuboidning qarama-qarshi yoqlari teng to‘g‘ri to‘rtburchaklar. Yoyilma – hajmli shaklning tekislikka yoyilgan to‘la sirti. Yoyilmaning yuzi shaklning to‘la sirti yuziga teng. Kuboidning (uzunligi a, eni b, balandligi c) to‘la sirti yuzi = 2 × (a × b + b × c + a × c).
Namunalar
Qirrasi 5 cm kubning barcha qirralari yig‘indisi 5 × 12 = 60 cm.
Kuboid 6 cm × 4 cm × 3 cm: 2 × (24 + 12 + 18) = 108 cm².
Sinfda faoliyat
«Quti yoyilmasi»: gugurt qutisi yoki oziq-ovqat qutisini (kattalar yordamida) yoyib, yoqlarini sanab, qaysi yoqlar teng ekanini aniqlash.
Mashq
1
Qirrasi 5 cm bo‘lgan kubning barcha qirralari uzunliklari yig‘indisi necha cm?
60
2
6 cm × 4 cm × 3 cm kuboidning to‘la sirti yuzi necha cm²?
108
3
Kub yoyilmasi tomoni 3 cm bo‘lgan 6 ta kvadratdan iborat. Yoyilma yuzi necha cm²?
54
4
Kuboidning yoqlari, qirralari va uchlari sonlarining yig‘indisi nechaga teng?
26
5
Akvariumning bo‘yi 60 cm, eni 30 cm, balandligi 40 cm. Uning to‘rtta yon devori yuzi jami necha cm²?
7200