ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi4-sinf · 30-hafta

Og‘ir narsa tezroq tushadimi?

🎤 Muxbir savoli: Og‘ir narsalar yengillaridan tezroq tushadimi va nega barg sekin uchib tushadi?

Tabiiy fanlar

Dushanba: tosh va qog‘oz

Dushanba kuni hovlida Aziz to‘pni tepdi: to‘pni harakatga keltirdi. Malika to‘pni ushladi: kuch uni to‘xtatdi. Plastilinni bossa, shakli o‘zgaradi — kuch shaklni ham o‘zgartiradi. Keyin Aziz bir qo‘liga tosh, ikkinchisiga qog‘oz varag‘ini olib, ikkalasini birga qo‘yib yubordi. Tosh tez tushdi, qog‘oz esa lapang-lapang sekin. «Og‘ir narsa tezroq tushadi!» — dedi Aziz. Malika savol yozdi, gipotezasi ham shu bo‘ldi. Yer barcha jismni o‘z markaziga tortadi, bu — . Lekin nega bir xil kuch ikki narsani turlicha tushiradi?

Topshiriq: Kuch jismga qanday ta’sir qilishi mumkin?

📰 Fakt: Yer barcha jismlarni o‘z markaziga tortadi — bu og‘irlik kuchi; shuning uchun narsalar pastga tushadi.

Matematika

Parashyut yuzi

Kechqurun Malika parashyut yasashga qaror qildi va gumbaz shaklini katakli qog‘ozga chizdi. Shakli nostandart — chetlari egri. Uning yuzini topish uchun larni sanadi: 36 ta. Keyin larni: 10 ta. Taxminiy yuz = to‘la kataklar + chala kataklarning yarmi = 36 + 10 : 2 = 41 katak. Har bir katak 1 cm² bo‘lsa, yuz taxminan 41 cm². Natija taxminiy, chunki chala kataklarni yarimta deb oldik. Boshqa usul: shaklni to‘g‘ri to‘rtburchaklarga bo‘lib, yuzlarini qo‘shish.

Topshiriq: Shaklda 30 ta to‘la va 12 ta chala katak bor. Taxminiy yuzi necha katak?

Ingliz tili

Seshanba: telefon qo‘ng‘irog‘i

Seshanba kuni Malika tajriba uchun Zarinaning sekundomerini so‘ramoqchi bo‘ldi va telefon qildi: «Hello, it’s Malika. Is Zarina there, please?» Zarinaning oilasidan kimdir javob berdi: «Yes, she is. Just a minute.» Zarina trubkani oldi. U qo‘shiq tinglayotgan edi. «Who’s your favorite singer?» — so‘radi Malika. «My favorite singer is … I like her songs because they’re happy.» (Zarina o‘ziga yoqqan qo‘shiqchini aytdi.) Zarina sekundomerini qutisidan olib berishga va’da berdi: narsalarni asrash kerak! Oxirida: «Thank you. Goodbye.» Tovush «ck»: clock, rock, black, duck.

Topshiriq: Telefonda salomlashishni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

Hello,it’sMalika.

Ona tili

Fe’llar o‘yini

Ona tili darsida fe’llar bilan o‘ynashdi. Bo‘g‘inlardan fe’l yasash: yu + gur + di = yugurdi. Malika sinkveyn yozdi: «Tosh. Og‘ir, silliq. Tushdi, urildi, yotdi. Tosh yerga tez tushdi. Qoya.» Opa larni ko‘rsatdi: o‘tgan — tushdi, hozirgi — tushyapti, kelasi — tushmoqchi. Fe’lni shaxs va songa qarab o‘zgartirish — tuslash: kuldim, kulding, kuldi; kuldik, kuldingiz, kuldilar. Fe’l so‘z bilan birikadi: toshni qo‘yib yubordi, yerga tushdi. Yaqin ma’noli fe’llar: gapirmoq — so‘zlamoq, tushunmoq — anglamoq.

Topshiriq: Fe’llarni zamonlarga ajrat.

So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)

O‘tgan zamon
Hozirgi zamon
Kelasi zamon

Tabiiy fanlar

Chorshanba: sinov

Chorshanba kuni maktab hovlisida Nodira opa nazoratida tajriba o‘tkazishdi. Katta og‘ir tosh va kichik yengil tosh bir xil balandlikdan — bel balandligidan, oyoqlardan uzoqdagi maysaga — qo‘yib yuborildi. Ular bir vaqtda urildi: «tuk!» bitta ovoz eshitildi. Gipoteza rad etildi! Keyin varaq qog‘ozni yoyiq va g‘ijimlab tashladilar. G‘ijimlangani ancha tezroq tushdi, yoyiq varaq sekin. — jismdagi modda miqdori, u hamma joyda bir xil; esa tortish kuchiga bog‘liq. Oyda tortishish Yernikidan taxminan olti marta kuchsiz. Balandlikdan narsa tashlash xavfli: ular faqat past balandlikdan va katta kishi bilan sinashdi.

Topshiriq: Katta va kichik tosh bir xil balandlikdan tashlanganda nima bo‘ldi?

📰 Fakt: Katta og‘ir tosh va kichik yengil tosh bir xil balandlikdan bir vaqtda tushib, birga urildi.

Matematika

Uchburchak gumbaz

Nega yoyiq qog‘oz sekin tushdi? Malika parashyutlar yasadi. Uchburchak gumbazning lari 12 cm va 10 cm. Uni : 12 × 10 = 120 cm², uchburchak yuzi uning yarmi: S = 12 × 10 : 2 = 60 cm². Kvadrat gumbaz 10 × 10 = 100 cm². Burchaklari kesilgan gumbaz uchun to‘g‘ri to‘rtburchak 14 × 10 = 140 cm² dan ikki burchak (har biri 4 × 3 : 2 = 6 cm²) ni ayirdi: 140 − 12 = 128 cm². Sinov: bir xil balandlikdan va bir xil yuk bilan yuzi katta gumbaz taxminan 2 soniyada, kichigi 1 soniyada tushdi — katta gumbaz sekinroq!

Topshiriq: Katetlari 8 cm va 6 cm bo‘lgan to‘g‘ri burchakli uchburchakning yuzi qancha?

📰 Fakt: Yuzi katta parashyut gumbazi ko‘proq havoga uriladi va sekinroq tushadi: havo qarshiligi tushishni sekinlashtiradi.

Matematika

Payshanba: quti va prizma

Payshanba kuni tajriba asboblari uchun quti kerak bo‘ldi. Quti — : uzunligi a = 20 cm, eni b = 10 cm, balandligi c = 5 cm. Uning 6 ta yog‘i, 12 ta qirrasi, 8 ta uchi bor; qarama-qarshi lari teng. To‘la sirti yuzi = 2 × (a × b + b × c + a × c) = 2 × (200 + 50 + 100) = 700 cm². Kub yoqlari esa bir xil kvadratlar. Zarina uchburchakli shaklidagi qalamdon yasadi: 2 ta uchburchak va 3 ta to‘g‘ri to‘rtburchak yon yoq — jami 5 yoq, 9 qirra, 6 uch. Oltiburchakli prizmada: 6 + 2 = 8 yoq, 3 × 6 = 18 qirra, 2 × 6 = 12 uch.

Topshiriq: Uchburchakli prizmada nechta qirra bor?

Tarbiya

Internet va ishonch

Payshanba kuni Malika internetda Oyda bo‘lgan sinov haqida video topdi: u yerda havo yo‘q, shuning uchun bolg‘a va patni birga tashlasa, ikkalasi birga tushadi. Bu ishonchlimi? Malika ikkita ni solishtirdi: kosmik agentlik sayti va ensiklopediya — ikkalasi tasdiqladi. Sayt ro‘yxatdan o‘tishni so‘radi, lekin Malika ini — to‘liq ismi, manzili, telefonini — yozmadi, avval dadasidan so‘radi. Matnni mumkin emas: o‘z so‘zi bilan yozdi va manbani ko‘rsatdi. Ekran oldidagi vaqtni ham cheklaydi.

Topshiriq: Qaysi biri shaxsiy ma’lumotga kiradi?

📰 Fakt: Oyda havo yo‘q: u yerda bolg‘a va pat birga tashlansa, birga tushadi (ikki manbada tekshirildi).

O‘qish savodxonligi

Juma: masal va mardlik

Juma kuni o‘qish darsida rus masalchisi Ivan Krilov haqida o‘rganishdi: u 1769-yilda tug‘ilgan, 230 dan ortiq masali to‘qqizta to‘plamda chiqqan. Darslikdagi «Cho‘rtanbaliq va mushuk» masali o‘z kasbini qoldirib, boshqa ga urinishni kulgi bilan tanqid qiladi. Uni qayta aytib o‘tirmadi: ni o‘z so‘zlari bilan va hayotdan misol bilan tushuntirishdi. Keyin Kavsar Turdiyevaning «Mard o‘g‘lonlar bo‘lamiz» she’ri mavzusi: lik faqat kuch emas, u qo‘rqmay haqiqatni aytish, qiyinchilikdan qochmaslik, zaifga yordamdir. Ifodali o‘qishda ovoz, va urg‘uga e’tibor beramiz.

Topshiriq: Mardlik nima?

MAKTAB
Tabiiy fanlarTarbiya

Maqola chiqdi!

Juma kuni «4-B xabarlari»da maqola chiqdi. Malika sinf oldida ochiq aytdi: «Men noto‘g‘ri o‘ylagan ekanman. Og‘ir narsa tezroq tushmaydi.» Buning uchun mardlik kerak, deb maqtadi Nodira opa. Aziz maktab darvozasida gazetani ko‘rib so‘radi: «Unda nega barg sekin tushadi?» — «Chunki havo uni sekinlatadi, ammo Yer uni ham o‘ziga tortadi!» — javob berdi Malika. Hammasi birga yangi tajriba rejalashtirdi: katta va kichik parashyutni sinash.

Topshiriq: Qaysi fakt «og‘ir narsa tezroq tushadi» gipotezasini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 6 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliO‘qish savodxonligiIngliz tiliTabiiy fanlarTarbiya

0 / 13 yulduz

4-B xabarlari

Og‘ir narsa tezroq tushmaydi

Yer barcha jismlarni o‘ziga tortadi, lekin og‘irroq jism tezroq tushmaydi. Katta og‘ir va kichik yengil tosh bir xil balandlikdan birga tushib, bir vaqtda urildi. Qog‘oz yoki barg sekin tushadi, chunki havo uni sekinlatadi: shakli yoyiq bo‘lsa, havo qarshiligi katta. Oyda havo yo‘q, shuning uchun u yerda bolg‘a va pat birga tushadi.

— Malika, yosh muxbir

Tekshirilgan faktlar

  1. Yer barcha jismlarni o‘z markaziga tortadi — bu og‘irlik kuchi; shuning uchun narsalar pastga tushadi.
  2. Katta og‘ir tosh va kichik yengil tosh bir xil balandlikdan bir vaqtda tushib, birga urildi.
  3. Yuzi katta parashyut gumbazi ko‘proq havoga uriladi va sekinroq tushadi: havo qarshiligi tushishni sekinlashtiradi.
  4. Oyda havo yo‘q: u yerda bolg‘a va pat birga tashlansa, birga tushadi (ikki manbada tekshirildi).

Yulduzli savollar

  1. Oyda tortishish Yernikidan taxminan necha marta kuchsiz?

  2. Qaysi gap to‘g‘ri?

  3. O‘ylab ko‘r: nega g‘ijimlangan qog‘oz yoyiq qog‘ozdan tezroq tushdi?

Hikoyadagi darslar