112
Masalalar yechish
Darslik: 4-qism, 112-dars, 13–15-betlar
MaqsadSimmetriya bilan bog‘liq masalalar: simmetrik shakl yuzi, sektorlar, naqshlar.
Yangi so‘zlar
naqsh · patternyarmi · halfnusxa ko‘chirish · copyingsektor · sector
Tushuntirish
Simmetrik shaklning yarmi ma’lum bo‘lsa, butun shakl yuzi shu yarmining ikki baravariga teng. Aylana teng sektorlarga bo‘linganda sektorlar yuzi teng bo‘ladi. Naqshning bir qismini chizib, qolgan qismlarga nusxa ko‘chirish usuli ko‘p qo‘llaniladi. Masalada nimani topish kerakligini aniqlab, sxema chizamiz.
Namunalar
Simmetrik shaklning yarmi 18 katak: butun shakl 18 × 2 = 36 katak, ya’ni 36 cm².
Doira 8 ta teng sektorga bo‘lindi, bittasining yuzi 30 cm². 5 ta sektorning yuzi 30 × 5 = 150 cm².
Sinfda faoliyat
«Naqsh ustasi»: bolalar katakli qog‘ozda 8 × 8 kvadrat chizadi va uni ikki o‘q bilan 4 chorakka bo‘ladi. Bir chorakka naqsh chizib, uni o‘qlarga nisbatan qolgan choraklarga aks ettiradi. So‘ng bo‘yalgan kataklarni sanab, kvadratning qanday qismi ekanini kasr bilan yozadi.
Mashq
1
Simmetrik shaklning yarmi 18 katakdan iborat (1 katak = 1 cm²). Butun shaklning yuzi necha cm²?
36
2
8 × 8 katakli kvadratda simmetrik naqsh 16 ta katakni egalladi. Bu kvadratning qanday qismi?
16/64
3
Doira 8 ta teng sektorga bo‘lingan, bitta sektorning yuzi 30 cm². 5 ta sektorning yuzi necha cm²?
150
4
Tomoni 6 katak bo‘lgan kvadratning to‘rtta burchagidan bittadan katak qirqib olindi. Qolgan shakl necha katakdan iborat?
32
5
Simmetrik kapalak rasmining chap qanotida 7 ta nuqta, tanasida 3 ta nuqta bor. Rasmda jami nechta nuqta bor?
17