ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi4-sinf · 29-hafta

Naqsh qanday chiziladi?

🎤 Muxbir savoli: Nega ustalar chizgan naqshlar bunchalik tekis va bir xil? Ular buni qanday chizadi?

Matematika

Dushanba: oshxonadagi lagan

Dushanba kuni ertalab onasining yangi sopol laganiga Malikaning ko‘zi tushdi: yon-atrofida bir xil sakkizta gul! «Usta buni qanday chizdi?» — o‘yladi u va savolini yozdi. Gipotezasi: «Usta butun naqshni ko‘z bilan o‘lchab, bir qo‘lda chizadi.» Aziz bilan qog‘oz buklashdi. Shaklni chiziq bo‘ylab buklaganda ikki yarmi aniq ustma-ust tushsa, bu chiziq — . O‘q vertikal, gorizontal yoki diagonal bo‘ladi. Kvadratning 4 ta, to‘g‘ri to‘rtburchakning 2 ta, teng tomonli uchburchakning 3 ta o‘qi bor; doirada cheksiz ko‘p. Ba’zi shaklning o‘qi umuman yo‘q.

Topshiriq: Kvadratning nechta simmetriya o‘qi bor?

Texnologiya

Qog‘oz samolyot

Dushanba — 12-aprel, Kosmonavtika kuni. Texnologiya darsida Nodira opa aytdi: 1961-yil 12-aprelda birinchi inson kosmosga uchgan. sun’iy yo‘ldosh va larni kosmosga olib chiqadi. Samolyot esa va motor yordamida uchadi: 1903-yilda aka-uka Raytlar o‘zlarining «Flayer»ida birinchi motorli parvozni qilishgan; dastlabki samolyotlar yog‘och va matodan, hozirgilari yengil metalldan. Bolalar qog‘oz yasadi: o‘rta chiziq bo‘ylab buklab, ikkala qanotni teng qildi. Teng qanotli samolyot to‘g‘ri uchdi, bir qanoti qayrilgani esa yon tomonga burildi.

Topshiriq: 1903-yilda birinchi motorli parvozni kim qilgan?

📰 Fakt: Qog‘oz samolyotni o‘rta chiziq bo‘ylab buklasak, ikki qanot teng chiqadi; teng qanotli samolyot to‘g‘ri uchadi.

Tarbiya

Seshanba: internet va manba

Seshanba kuni Malika da «naqsh qanday chiziladi» deb qildi. Bir saytda yozilgan: «Naqshni kompyuter chizadi, usta kerak emas.» Boshqasi — muzey sayti — boshqacha yozgan: ustalar naqshning bir qismini chizib, qolganlarini ko‘chirib chiqadi. Qaysi biri to‘g‘ri? Nodira opa tushuntirdi: internet — ulkan kutubxona, lekin hamma narsa to‘g‘ri emas. Ishonchli ni topish uchun bir nechta manbani solishtiramiz, kim yozganini va qachon yozilganini qaraymiz, shubha bo‘lsa — kitob yoki o‘qituvchidan so‘raymiz. «Eng yaxshisi — ustaning o‘zidan so‘rash!» — qaror qildi Malika.

Topshiriq: Ishonchli ma’lumotni topish uchun nima qilamiz?

Matematika

Simmetrik nuqtalar

Seshanba kuni matematikada Malika yasash bilan shug‘ullandi. O‘qqa nisbatan A nuqtaga simmetrik B nuqtani yasash: A dan o‘qqa o‘tkazamiz, A dan o‘qqacha ni o‘lchaymiz (3 sm) va o‘qning narigi tomonida shuncha masofada B ni qo‘yamiz. Demak, AB = 3 + 3 = 6 sm. da: O markazdan AO nur o‘tkazamiz va O dan narida AO ga teng kesma ajratamiz. AO = 4 sm bo‘lsa, A1 ham O dan 4 sm narida; O — AA1 ning o‘rtasi, AA1 = 8 sm. Markaziy simmetriyasi bor harflar: N, S, Z, H, O, X. Uchburchakda u yo‘q.

Topshiriq: Harflarni markaziy simmetriyasi bo‘yicha ajrat.

So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)

Markaziy simmetriya bor
Markaziy simmetriya yo‘q

Ona tili

Chorshanba: olmosh va fe’l

Chorshanba kuni ona tili darsida Malika intervyu savollarini tuzdi: «Usta bizga ko‘rsatadimi? U buklaydi, chizadi, nusxa ko‘chiradi.» Opa ni topishni o‘rgatdi: kim? kimlar? so‘rog‘ini beramiz. «Bizga» — biz olmoshi, 1-shaxs, ko‘plik, jo‘nalish kelishigi. Olmosh takrorni yo‘qotadi, lekin juda ko‘p bo‘lsa, gap tushunarsiz bo‘ladi. lar: bu, shu, u, mana bu, ana u. — harakatni bildiradi va nima qildi? nima qilyapti? nima qilmoqchi? so‘roqlariga javob beradi: yozdi, yozyapti, yozmoqchi.

Topshiriq: Fe’lga qaysi so‘roq beriladi?

Ingliz tili

Were you there?

Ingliz tili darsida «was/were» o‘tgan zamonini mashq qilishdi. Savolda was/were gap boshiga chiqadi: «Were you at home last night?» — «Yes, I was.» yoki «No, I wasn’t. I was at my aunt’s house.» «Was he in the garage?» — «Yes, he was.» «Were you at the museum?» — «Yes, we were.» / «No, we weren’t.» Bunday savollarda «do» ishlatilmaydi. Malika sinfdoshlariga so‘radi: «Were you at the bazaar yesterday?» Anvar javob berdi: «Yes, I was. I was with Dad.» Shundan keyin hamma ustaxonaga borishni rejalashtirdi.

Topshiriq: Savolni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

Wereyouathomelastnight?

Tabiiy fanlar

Payshanba: oyna tajribasi

Payshanba kuni Malika naqshning faqat yarmini chizib, chiziqqa kichik oyna qo‘ydi — va oynada butun naqsh paydo bo‘ldi! Nodira opa tushuntirdi: bu — , yorug‘lik hodisasi. Moddaning o‘zi o‘zgarmaydi, faqat uning o‘rni yoki holati o‘zgaradi. Mexanik hodisa — jismning harakati (to‘p dumalashi), issiqlik hodisasi — muzning erishi, hodisasi — soya va kamalak, — tor titrashi, elektr — chiroqning yonishi, temirni tortishi. Qaynoq suv va elektr xavfli: kattalarsiz tegmaymiz, rozetkaga hech narsa tiqmaymiz.

Topshiriq: Hodisalarni turiga ajrat.

So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)

Mexanik
Issiqlik
Yorug‘lik

📰 Fakt: Yarim naqshni o‘rta chiziqqa qo‘yilgan oynada butun naqsh bo‘lib ko‘rinadi: simmetrik shaklning ikki yarmi bir xil.

O‘qish savodxonligi

Ajdodlar va kasblar

O‘qish darsida birinchi bo‘limni takrorlashdi: Kamoliddin Behzod — , Amir Temur haqida Miltiqboy Xonnazarovning she’ri, Bobur haqida hikoya, Abdulla Qahhorning xotirasi, Yunus Rajabiy haqida Abdulla Po‘latovning she’ri. Hammasini bitta fikr : ajdodlar mehnati bilan xalqni ulug‘lagan, ularni hurmat qilish — burchimiz. Malika 5–6 gap yozdi: «Ajdodlarim — mening faxrim. Ularning mehnati nomi ...» Keyin «Kasblar gulshodasi» matnini o‘qishdi: kasb — doimiy mehnat turi; ba’zi kasblar yo‘qoladi, ba’zilari paydo bo‘ladi, ba’zilari esa bo‘ladi.

Topshiriq: Kasblarni guruhlarga ajrat.

So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)

Yo‘qolgan
Zamonaviy
Noyob

Tarbiya

Ustaning ustaxonasida

Payshanba kuni Malika, Anvar va Malikaning dadasi bozor yonidagi ustaxonaga borishdi. Usta naqqosh ularni xursandlik bilan kutib oldi. «Naqshni bir qo‘lda butunlay chizasizmi?» — so‘radi Malika. Usta kuldi: «Yo‘q! Men faqat naqshning bir qismini — masalan, sakkizdan birini — chizaman. Keyin qog‘ozni buklab, qolgan qismlarga nusxa ko‘chiraman, ba’zan qolipdan ham foydalanaman. Shuning uchun gullar bir xil chiqadi.» Malikaning gipotezasi rad etildi. «Bu ish yillar mashq va mahorat talab qiladi», — qo‘shdi usta.

Topshiriq: Usta naqshni qanday chizadi?

📰 Fakt: Usta naqshning faqat bir qismini (masalan, sakkizdan birini) chizib, qog‘ozni buklab yoki qolip bilan qolganlariga ko‘chiradi.

Matematika

Juma: naqsh yuzi

Juma kuni Malika ustadan olgan plitka naqshini o‘lchadi. Shakl simmetrik, uning yarmining yuzi 18 sm². Simmetrik shaklning yarmi ma’lum bo‘lsa, butunning yuzi shu yarmidan ikki baravar katta: 18 × 2 = 36 sm². Lagan naqshida esa 8 ta bor, hammasi teng. Bitta sektorning yuzi 25 sm² bo‘lsa, butun doira — 25 × 8 = 200 sm². ning bir qismini chizib, qolganlariga — qulay usul. Masalada avval nimani topish kerakligini aniqlab, sxema chizamiz.

Topshiriq: Simmetrik naqshning yarmi 18 sm² bo‘lsa, butuni necha sm²?

📰 Fakt: Simmetrik shaklning yarmi ma’lum bo‘lsa, butunning yuzi shu yarmidan ikki baravar katta.

Tabiiy fanlarTarbiya

Maqola chiqdi!

Juma kuni «4-B xabarlari»da maqola chiqdi. Malika yozdi: «Gipotezam noto‘g‘ri chiqdi: usta butun naqshni bir qo‘lda chizmas ekan. Men buni internetdagi ikki manbani solishtirib, keyin ustaning o‘zidan so‘rab tekshirdim.» Malika onasining laganini maktabga olib keldi, Zarina sakkiz gulni sanadi — hammasi bir xil! Nodira opa maqtadi: «Muxbir fakt qayerdan kelganini ham yozadi.» Anvar qog‘oz samolyot uchirdi — u gazeta oldidan to‘g‘ri uchib o‘tdi.

Topshiriq: Qaysi fakt «usta butun naqshni bir qo‘lda chizadi» gipotezasini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 7 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliO‘qish savodxonligiIngliz tiliTabiiy fanlarTarbiyaTexnologiya

0 / 14 yulduz

4-B xabarlari

Naqsh sirini usta ochdi

Ustalar butun naqshni bir qo‘lda chizmaydi. Ular naqshning faqat bir qismini, masalan, sakkizdan birini chizib, qog‘ozni buklab yoki qolip bilan qolgan qismlarga ko‘chiradi. Shuning uchun gullar bir xil chiqadi: naqsh simmetrik, uning ikki yarmi bir-biriga teng. Buni oyna ham ko‘rsatdi: yarim naqsh oynada butun bo‘lib ko‘rindi.

— Malika, yosh muxbir

Tekshirilgan faktlar

  1. Qog‘oz samolyotni o‘rta chiziq bo‘ylab buklasak, ikki qanot teng chiqadi; teng qanotli samolyot to‘g‘ri uchadi.
  2. Yarim naqshni o‘rta chiziqqa qo‘yilgan oynada butun naqsh bo‘lib ko‘rinadi: simmetrik shaklning ikki yarmi bir xil.
  3. Usta naqshning faqat bir qismini (masalan, sakkizdan birini) chizib, qog‘ozni buklab yoki qolip bilan qolganlariga ko‘chiradi.
  4. Simmetrik shaklning yarmi ma’lum bo‘lsa, butunning yuzi shu yarmidan ikki baravar katta.

Yulduzli savollar

  1. Teng tomonli uchburchakning nechta simmetriya o‘qi bor?

  2. Birinchi inson kosmosga qaysi yili uchgan?

  3. O‘ylab ko‘r: nega Malika internetdagi ikki manbani solishtirdi?

Hikoyadagi darslar