110
To‘g‘ri chiziqqa nisbatan simmetriya
Darslik: 4-qism, 110-dars, 7–9-betlar
MaqsadTo‘g‘ri chiziqqa nisbatan simmetriya (aks simmetriya): nuqta va kesmaga simmetrik nuqta, kesma yasash.
Yangi so‘zlar
aks simmetriya · reflection symmetryperpendikular · perpendicularmasofa · distancesimmetrik nuqta · symmetric point
Tushuntirish
O‘qqa nisbatan A nuqtaga simmetrik B nuqtani yasash uchun: a) A nuqtadan o‘qqa perpendikular to‘g‘ri chiziq o‘tkazamiz; b) A nuqtadan o‘qqacha masofani o‘lchaymiz; d) o‘qning boshqa tomonida xuddi shu masofada B nuqtani qo‘yamiz. O‘qda yotgan nuqta o‘ziga simmetrik. Kesmaga simmetrik kesmani yasash uchun uning uchlariga simmetrik nuqtalarni yasab, ularni tutashtiramiz. Simmetrik kesmalar uzunligi teng.
Namunalar
Vertikal o‘q x = 4 da. A(1; 3) nuqta o‘qdan 3 katak chapda, shuning uchun simmetrik nuqta o‘qdan 3 katak o‘ngda: (7; 3).
Gorizontal o‘q y = 5 da. B(2; 8) nuqta o‘qdan 3 katak yuqorida, simmetrik nuqta 3 katak pastda: (2; 2).
Sinfda faoliyat
«Oyna o‘yini»: juftliklarda bir bola katakli daftarda nuqtalar va kesmalarni chizadi, ikkinchisi o‘qqa nisbatan simmetrik rasmni chizadi. So‘ng rasmlarni buklab tekshiradi.
Mashq
1
Vertikal simmetriya o‘qi x = 4 da. A(1; 3) nuqtaga simmetrik nuqtaning koordinatalarini yozing.
(7; 3)
2
Gorizontal o‘q y = 5 da. B(2; 8) nuqtaga simmetrik nuqtaning koordinatalarini yozing.
(2; 2)
3
C nuqta simmetriya o‘qidan 6 cm uzoqlikda. U bilan simmetrik nuqta orasidagi masofa necha santimetr?
12
4
AB kesma uzunligi 7 cm. O‘qqa nisbatan unga simmetrik A1B1 kesmaning uzunligi necha santimetr?
7
5
Simmetriya o‘qida yotgan nuqtaga simmetrik nuqta qaysi?
o‘zi