96
Butundan aralash kasrni ayirish
Darslik: 3-qism, 96-dars, 78–80-betlar
MaqsadButun sondan aralash kasrni ayirish: butundan bir birlikni olib, kasr ko‘rinishida yozish.
Yangi so‘zlar
butun son · whole numberbirlik · unitaralash kasr · mixed numberayirma · difference
Tushuntirish
Kamayuvchi butun son bo‘lib, ayriluvchi aralash kasr bo‘lsa, kamayuvchidan 1 butunni olamiz va uni kerakli ulushlarga aylantiramiz. Masalan, 6 − 2 3/5: 6 = 5 5/5, shuning uchun 5 5/5 − 2 3/5 = 3 2/5. Boshqa usul: avval butun qismni ayiramiz (6 − 2 = 4), so‘ng kasrni ayiramiz (4 − 3/5 = 3 2/5).
Namunalar
5 − 2 3/8: 5 = 4 8/8, 4 8/8 − 2 3/8 = 2 5/8.
3 − 5/9: 3 = 2 9/9, 2 9/9 − 5/9 = 2 4/9.
Sinfda faoliyat
«Bir birlikni qarz ol»: bolalar butun qog‘oz doiralardan birini to‘rtdan bir yoki sakkizdan bir bo‘laklarga ajratib, butundan aralash kasrni ayirishni ko‘rsatadi.
Mashq
1
5 − 2 3/8 ni hisoblang.
2 5/8
2
9 − 4 1/6 ni hisoblang.
4 5/6
3
3 − 5/9 ni hisoblang.
2 4/9
4
Omborda 10 qop un bor edi. 3 2/5 qop sotildi. Necha qop un qoldi?
6 3/5
5
Tenglamani yeching: x + 2 3/7 = 6.
3 4/7