☰ Mundarija · Matematika

Aralash kasrlarni qo‘shish, birdan va butundan ayirish, birlikdan o‘tib ayirish

Darslar 95–99 · 5 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
94

Birdan ayirish

Darslik: 3-qism, 94-dars, 72–74-betlar
MaqsadBirdan kasrni ayirish: birni maxraji ayriluvchining maxrajiga teng kasr ko‘rinishida yozish.
Yangi so‘zlar
birdan ayirish · subtract from oneqolgan qism · the restayriluvchi · subtrahendbutun · whole
Tushuntirish

Birdan kasrni ayirish uchun birni maxraji ayriluvchining maxrajiga teng kasr ko‘rinishida yozib olamiz: 1 = 7/7. Keyin suratlarni ayiramiz: 1 − 3/7 = 7/7 − 3/7 = 4/7. Bu masalalarda butundan qismni olsak, qolgan qism chiqadi.

Namunalar
1 − 5/12 = 12/12 − 5/12 = 7/12.
Lavashning 2/9 qismi yeyildi. Qoldi: 1 − 2/9 = 9/9 − 2/9 = 7/9.
Sinfda faoliyat

«Butunni to‘ldir»: qog‘oz kvadrat 10 teng qismga bo‘lingan. Bolalar bir necha qismni bo‘yaydi va bo‘yalmagan qism butunning qanday ulushi ekanini 1 dan ayirish bilan yozadi.

Mashq
1
1 − 3/7 ni hisoblang.
2
1 − 5/12 ni hisoblang.
3
1 − 9/10 ni hisoblang.
4
Idish to‘la edi. Uning 4/15 qismi to‘kib tashlandi. Idishning qanday qismi qoldi?
5
Tenglamani yeching: x + 3/11 = 1.