82
Noto‘g‘ri kasrdan butun qismni ajratish
Darslik: 3-qism, 82-dars, 34–36-betlar
MaqsadNoto‘g‘ri kasrdan butun qismni ajratish: suratni maxrajga qoldiqli bo‘lish.
Yangi so‘zlar
butun qismni ajratish · taking out the whole partqoldiq · remainderbo‘linma · quotientnoto‘g‘ri kasr · improper fraction
Tushuntirish
Noto‘g‘ri kasrni aralash kasrga aylantirish uchun suratni maxrajga qoldiq bilan bo‘lamiz. To‘liq bo‘linma butun qismni, qoldiq esa kasr qismning suratini bildiradi, maxraj o‘zgarmaydi. Masalan, 15/4: 15 : 4 = 3 (qoldiq 3), demak 15/4 = 3 3/4. Qoldiq bo‘lmasa, kasr natural songa teng: 12/4 = 3.
Namunalar
26/5: 26 : 5 = 5 (qoldiq 1), shuning uchun 26/5 = 5 1/5.
40/8: 40 : 8 = 5, qoldiq yo‘q, 40/8 = 5.
Sinfda faoliyat
«Kasrni ajrat»: bolalar 10 ta noto‘g‘ri kasrli kartochkalarni tortib, daftarda qoldiqli bo‘lish yordamida aralash kasrga aylantiradi, juftlari tekshiradi.
Mashq
1
17/5 ni aralash kasr ko‘rinishida yozing.
3 2/5
2
29/6 ni aralash kasr ko‘rinishida yozing.
4 5/6
3
40/8 ni natural son sifatida yozing.
5
4
38 ta konfet 8 tadan qutilarga joylandi. Nechta quti to‘la bo‘ldi?
4
5
47/9 kasrning butun qismi nechaga teng?
5