ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Kattaliklarning qismlari, to‘g‘ri va noto‘g‘ri kasrlar, aralash kasrlar

Darslar 78–81 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
80

Aralash kasrlar

Darslik: 3-qism, 80-dars, 28–30-betlar
MaqsadAralash kasr: noto‘g‘ri kasrni butun qism va to‘g‘ri kasr ko‘rinishida yozish.
Yangi so‘zlar
aralash kasr · mixed numberbutun qism · whole partkasr qism · fraction partpitsa bo‘lagi · slice of pizza
Tushuntirish

Noto‘g‘ri kasrni boshqacha yozish ham mumkin: undan nechta butun birlik yig‘ish mumkinligini va qancha ulush qolishini aniqlaymiz. Bunday yozuv aralash kasr deyiladi. Masalan, 11/4 = 2 3/4 (ikki butun to‘rtdan uch): 4/4 + 4/4 = 2 butun va 3/4 qoladi. Aralash kasrda butun qism kasrning oldiga yoziladi.

Qismlarni bosib bo‘yang
2 3/5 = 13/52 × 5 + 3 = 13 ( 13 : 5 = 2, qoldiq 3 )

2 3/5 = 13/5

Aralash son → noto‘g‘ri kasr: butun qism × maxraj + surat

🍞 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Oshpaz har tortni 3 ta teng bo‘lakka kesdi. 7 ta bo‘lak — 2 ta butun tort va yana 1 ta bo‘lak, ya’ni 2 1/3.

Kim ishlatadi

Oshpazlar, duradgorlar

Bugun sinab ko‘ring

Uchta yarim doira chizing va nechta butun hamda yarim borligini ayting.

Namunalar
11 bo‘lak pitsa, har bir pitsa 4 bo‘lak: 2 ta to‘la pitsa va 3 bo‘lak, ya’ni 2 3/4.
Qismlarni bosib bo‘yang
7 ta yarim olma (7/2): 3 ta butun olma va yana 1 yarim, ya’ni 3 1/2.
Sinfda faoliyat

«Pitsa ziyofati»: qog‘ozdan 4 yoki 8 bo‘lakli pitsa doiralari yasaladi. Bolalar bo‘laklarni sanab, nechta butun pitsa va nechta bo‘lak chiqishini aralash kasr bilan yozadi.

Mashq
1
Rasmda 2 ta to‘la va 3/8 pitsa bor. Buni aralash kasr bilan yozing.
2
3 5/6 aralash kasrning butun qismi nechaga teng?
3
3 5/6 ni so‘z bilan yozing.
4
Bitta qutiga 6 ta tuxum sig‘adi. 13 ta tuxum necha quti bo‘ladi? Aralash kasr bilan yozing.
5
7 ta yarim olma necha butun olma bo‘ladi? Aralash kasr bilan yozing.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQo‘lni nega sovun bilan yuvamiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →