☰ Mundarija · Matematika

Kattaliklarning qismlari, to‘g‘ri va noto‘g‘ri kasrlar, aralash kasrlar

Darslar 78–81 · 4 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
78

Kattaliklarning qismlari

Darslik: 3-qism, 78-dars, 22–24-betlar
MaqsadVaqt birliklarining ulushlari: soat, minut, sekund, sutka; sonning qismini vaqt masalalarida topish.
Yangi so‘zlar
soat · hourminut · minutesekund · secondsutka · day (24 hours)
Tushuntirish

1 soat = 60 minut, shuning uchun 1 minut = 1/60 soat. 1 minut = 60 sekund. 1 sutka = 24 soat, demak 1 soat = 1/24 sutka. Vaqtning qismini topish uchun uni maxrajga bo‘lib, suratga ko‘paytiramiz: soatning 3/4 qismi = 60 : 4 × 3 = 45 minut.

Namunalar
Sutkaning 1/3 qismi: 24 : 3 = 8 soat.
Soatning 1/6 qismi 60 : 6 = 10 minut; 5/6 qismi 10 × 5 = 50 minut.
Sinfda faoliyat

«Soat qismlari»: katta makettli soatda bolalar 1/4, 1/2, 3/4 soatni minut mili bilan ko‘rsatadi va necha minut ekanini aytadi.

Mashq
1
1/4 soat necha minut?
2
Sutkaning 2/3 qismi necha soat?
3
Sport mashg‘uloti 40 minut davom etadi. Uning 3/8 qismi yugurishga ajratildi. Necha minut yugurildi?
4
Film 2 soat davom etadi. Uning 1/4 qismi o‘tdi. Necha minut o‘tdi?
5
Bog‘dan stadiongacha 1 500 m. Nilufar velosipedda yo‘lning 2/5 qismini 150 m/min, qolganini 100 m/min tezlikda bosib o‘tdi. U stadionga necha minutda yetdi?