75
Ulush va qismlar
Darslik: 3-qism, 75-dars, 13–15-betlar
MaqsadKasrning surati va maxraji; oddiy kasrni o‘qish va yozish; kasrlar qatoridagi qonuniyat.
Yangi so‘zlar
surat · numeratormaxraj · denominatoroddiy kasr · common fractionqonuniyat · pattern
Tushuntirish
Kasrda chiziq ostidagi son – maxraj: butun necha teng qismga bo‘lingani. Chiziq ustidagi son – surat: shu qismlardan nechtasi olingani. Bunday yozuv oddiy kasr deyiladi. Kasrni o‘qishda avval maxraj, so‘ng surat aytiladi: 7/16 – o‘n oltidan yetti. Kasrlar qatorida qonuniyatni topish uchun surat va maxrajning o‘zgarishiga qaraymiz.
Namunalar
5/12 kasrda surat 5, maxraj 12. U butunning 12 qismidan 5 tasi degani.
1/7, 2/7, 3/7, ... qatorda maxraj o‘zgarmaydi, surat 1 tadan oshadi. Keyingi kasr – 4/7.
Sinfda faoliyat
«Kasr kartochkalari»: bir bola surat, ikkinchisi maxraj kartochkasini ko‘taradi, uchinchi kasrni o‘qiydi. Keyin rollar almashadi.
Mashq
1
7/15 kasrning maxraji nechaga teng?
15
2
Surati 4, maxraji 9 bo‘lgan kasrni yozing.
4/9
3
Qonuniyatni toping va keyingi kasrni yozing: 2/9, 4/9, 6/9, ...
8/9
4
Tort 12 ta teng bo‘lakka bo‘lingan edi. 5 bo‘lak yeyildi. Tortning qanday qismi qoldi?
7/12
5
20 cm uzunlikdagi kesmaning 1/5 qismi necha santimetr?
4