ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Bo‘lish, ulush va qismlar

Darslar 73–77 · 5 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
75

Ulush va qismlar

Darslik: 3-qism, 75-dars, 13–15-betlar
MaqsadKasrning surati va maxraji; oddiy kasrni o‘qish va yozish; kasrlar qatoridagi qonuniyat.
Yangi so‘zlar
surat · numeratormaxraj · denominatoroddiy kasr · common fractionqonuniyat · pattern
Tushuntirish

Kasrda chiziq ostidagi son – maxraj: butun necha teng qismga bo‘lingani. Chiziq ustidagi son – surat: shu qismlardan nechtasi olingani. Bunday yozuv oddiy kasr deyiladi. Kasrni o‘qishda avval maxraj, so‘ng surat aytiladi: 7/16 – o‘n oltidan yetti. Kasrlar qatorida qonuniyatni topish uchun surat va maxrajning o‘zgarishiga qaraymiz.

★Esda tuting
Mahraj – butun nechta teng bo‘lakka bo‘lingan; surat – nechtasi olingan.

3/4 = 0,75

To‘g‘ri kasr: surat maxrajdan kichik

📘 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Javonda 8 ta kitob bor, 3 tasi ko‘k. Ko‘k kitoblar 3/8 qism: maxraj nechta teng qism borligini aytadi.

Kim ishlatadi

Kutubxonachilar, savdogarlar

Bugun sinab ko‘ring

Bir qo‘lingizda 2 ta barmoqni ko‘rsating va ular qo‘l barmoqlarining qaysi qismi ekanini yozing.

Namunalar
512
Qismlarni bosib bo‘yang
5/12 kasrda surat 5, maxraj 12. U butunning 12 qismidan 5 tasi degani.
172737
Qismlarni bosib bo‘yang
1/7, 2/7, 3/7, ... qatorda maxraj o‘zgarmaydi, surat 1 tadan oshadi. Keyingi kasr – 4/7.
Sinfda faoliyat

«Kasr kartochkalari»: bir bola surat, ikkinchisi maxraj kartochkasini ko‘taradi, uchinchi kasrni o‘qiydi. Keyin rollar almashadi.

Mashq
1
7/15 kasrning maxraji nechaga teng?
2
Surati 4, maxraji 9 bo‘lgan kasrni yozing.
3
Qonuniyatni toping va keyingi kasrni yozing: 2/9, 4/9, 6/9, ...
4
Tort 12 ta teng bo‘lakka bo‘lingan edi. 5 bo‘lak yeyildi. Tortning qanday qismi qoldi?
5
20 cm uzunlikdagi kesmaning 1/5 qismi necha santimetr?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHovuz nega tubigacha muzlamaydi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →