73
Bo‘lish
Darslik: 3-qism, 73-dars, 7–9-betlar
MaqsadQoldiqli bo‘lish: qoldiq doim bo‘luvchidan kichik; bo‘lishni tekshirish; qoldiqsiz bo‘linadigan holatlar.
Yangi so‘zlar
qoldiq · remainderqoldiqsiz · without remainderto‘la quti · full boxteng taqsimlash · sharing equally
Tushuntirish
Agar bir son ikkinchisiga to‘la bo‘linmasa, qoldiq hosil bo‘ladi. Qoldiq har doim bo‘luvchidan kichik bo‘ladi. Tekshirish: bo‘linma × bo‘luvchi + qoldiq = bo‘linuvchi. Masalan, narsalarni teng taqsimlashda qolgan narsalar qoldiqni bildiradi.
Namunalar
47 : 6 = 7 (qoldiq 5). Tekshiruv: 7 × 6 + 5 = 47.
100 : 8 = 12 (qoldiq 4), chunki 12 × 8 = 96 va 100 − 96 = 4. Qoldiq 4 < 8.
Sinfda faoliyat
«Qoldiq qancha?»: o‘qituvchi 20–30 ta donani (qalamlar, tugmalar) sinf stoliga qo‘yadi. Guruhlar ularni 3, 4, 5 tadan guruhlab, har safar qoldiqni aytadi va yozadi.
Mashq
1
85 : 9 ni qoldiq bilan bajaring.
9 (qoldiq 4)
2
100 : 7 da bo‘linma 14 bo‘ladi. Qoldiq nechaga teng?
2
3
3 528 : 7 ni hisoblang.
504
4
250 ta qalam 12 tadan qutilarga joylandi. Nechta quti to‘la bo‘ldi?
20
5
Bo‘luvchi 9, bo‘linma 14, qoldiq 5. Bo‘linuvchi nechaga teng?
131