ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Matematika

Ko‘paytmani chamalash, perimetr va yuzni hisoblash usullari; masalalar yechish

Darslar 68–72 · 5 ta dars · I.V. Repyova. Matematika 4-sinf, 1–4-qismlar. Novda Edutainment, Toshkent, 2023
66

Hisoblashning qulay usullari

Darslik: 2-qism, 66-dars, 84–86-betlar
MaqsadKo‘pburchak perimetri, murakkab nomli uzunliklar va teskari amallar.
Yangi so‘zlar
ko‘pburchak · polygonperimetr · perimeterteskari amal · inverse operationnoma’lum · unknown
Tushuntirish

Ko‘pburchakning perimetri uning barcha tomonlari yig‘indisiga teng. Burchaklari kesilgan to‘g‘ri to‘rtburchakning (zina shaklining) perimetri esa shu to‘rtburchakning perimetriga teng: P = a + b + a + b. Murakkab nomli uzunliklarni qo‘shishda m, dm, cm larni alohida qo‘shamiz. Noma’lum sonni teskari amal bilan topamiz: x + 365 = 5 120 bo‘lsa, x = 5 120 − 365 = 4 755.

60 m30 m
44444P = a × n4 × 5 = 20

Hamma tomonlar teng: 5 ta tomon, har biri 4

P = 20

🛝 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Bolalar maydonchasi 10 m ga 6 m to‘g‘ri to‘rtburchak, bir burchagi kesib olingan. Chetini aylanib chiqish baribir 2 × (10 + 6) = 32 m.

Kim ishlatadi

Panjara ustalari, yer o‘lchovchilar

Bugun sinab ko‘ring

Katakli qog‘ozda L shakl chizing va butun chetidagi kataklarni sanang.

Namunalar
60 m × 30 m to‘g‘ri to‘rtburchakdan burchaklari kesilgan shakl: P = 2 × (60 + 30) = 180 m.
2 m 6 dm 5 cm + 1 m 7 dm 8 cm = 3 m 13 dm 13 cm = 4 m 4 dm 3 cm.
Sinfda faoliyat

«Zinapoya»: katakli daftarda to‘g‘ri to‘rtburchak chizing, burchaklaridan kataklarni qirqing (kattalar yordamida) va perimetrni hisoblab, to‘rtburchak bilan solishtiring.

Mashq
1
Eni 30 m, bo‘yi 60 m bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchakning burchaklaridan kesib, zina shakli hosil qilindi. Uning perimetri necha m?
2
x + 365 = 5 120. x ni toping.
3
x : 24 = 37. x ni toping.
4
2 m 6 dm 5 cm + 1 m 7 dm 8 cm yig‘indisini toping.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEski qog‘ozga nima bo‘ladi?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →