66
Hisoblashning qulay usullari
Darslik: 2-qism, 66-dars, 84–86-betlar
MaqsadKo‘pburchak perimetri, murakkab nomli uzunliklar va teskari amallar.
Yangi so‘zlar
ko‘pburchak · polygonperimetr · perimeterteskari amal · inverse operationnoma’lum · unknown
Tushuntirish
Ko‘pburchakning perimetri uning barcha tomonlari yig‘indisiga teng. Burchaklari kesilgan to‘g‘ri to‘rtburchakning (zina shaklining) perimetri esa shu to‘rtburchakning perimetriga teng: P = a + b + a + b. Murakkab nomli uzunliklarni qo‘shishda m, dm, cm larni alohida qo‘shamiz. Noma’lum sonni teskari amal bilan topamiz: x + 365 = 5 120 bo‘lsa, x = 5 120 − 365 = 4 755.
Namunalar
60 m × 30 m to‘g‘ri to‘rtburchakdan burchaklari kesilgan shakl: P = 2 × (60 + 30) = 180 m.
2 m 6 dm 5 cm + 1 m 7 dm 8 cm = 3 m 13 dm 13 cm = 4 m 4 dm 3 cm.
Sinfda faoliyat
«Zinapoya»: katakli daftarda to‘g‘ri to‘rtburchak chizing, burchaklaridan kataklarni qirqing (kattalar yordamida) va perimetrni hisoblab, to‘rtburchak bilan solishtiring.
Mashq
1
Eni 30 m, bo‘yi 60 m bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchakning burchaklaridan kesib, zina shakli hosil qilindi. Uning perimetri necha m?
180
2
x + 365 = 5 120. x ni toping.
4755
3
x : 24 = 37. x ni toping.
888
4
2 m 6 dm 5 cm + 1 m 7 dm 8 cm yig‘indisini toping.
4 m 4 dm 3 cm