44
Nuqtaning koordinata nuri bo‘ylab harakati
Darslik: 2-qism, 44-dars, 16–18-betlar
MaqsadNuqtaning koordinata nuri bo‘ylab harakati: koordinatani topish.
Yangi so‘zlar
harakat · movemento‘ng tomonga · to the rightchap tomonga · to the lefthar sekundda · every second
Tushuntirish
Nuqta nur bo‘ylab bir tekis harakatlansa, har sekundda bir xil masofa o‘tadi. O‘ngga harakatda koordinata ortadi: yangi koordinata = boshlang‘ich + tezlik × vaqt. Chapga harakatda kamayadi: boshlang‘ich − tezlik × vaqt. Masalan, 3 dan o‘ngga sekundiga 2 birlik kesma bilan 5 s harakat qilsa, 3 + 2 × 5 = 13. Vaqtni topish: (oxirgi − boshlang‘ich) : tezlik.
Namunalar
Boshlang‘ich 5, o‘ngga sekundiga 3 e, 4 s: 5 + 3 × 4 = 17.
Boshlang‘ich 30, chapga sekundiga 4 e, 6 s: 30 − 4 × 6 = 6.
Sinfda faoliyat
«Tirik nur»: bolalar polda 0 dan 10 gacha belgilangan chiziqda qadam-qadam yurib (yo‘lda xavfli narsa bo‘lmasin), sinfdoshlari aytgan koordinatagacha harakatlanadi.
Mashq
1
Nuqta 5 koordinatadan o‘ngga sekundiga 3 birlik kesma tezlik bilan 4 s harakatlandi. Yangi koordinata?
17
2
Nuqta 30 koordinatadan chapga sekundiga 4 birlik kesma tezlik bilan 6 s harakatlandi. Yangi koordinata?
6
3
Nuqta 2 koordinatadan o‘ngga sekundiga 5 birlik kesma bilan harakatlanyapti. Necha sekundda u 27 koordinataga yetadi?
5
4
Nuqta 40 koordinatadan chapga sekundiga 3 birlik kesma bilan harakatlanyapti. Necha sekundda 4 koordinataga yetadi?
12