ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi4-sinf · 12-hafta

Yugurganda nega tez nafas olamiz?

🎤 Muxbir savoli: Yugurganimizda nafas nega tezlashadi: o‘pkamiz charchaydimi?

Matematika

Dushanba: 60 metrlik yugurish

Dushanba kuni maktab hovlisida 60 metrga yugurish bo‘ldi. Anvar 12 soniyada yetdi, Malika 15 da. v = S : t: Anvarniki 60 : 12 = 5 m/s, Malikaniki 60 : 15 = 4 m/s. Bir tekis harakatda S = v × t va t = S : v. Mashq tugagach Anvar og‘ir-og‘ir nafas olardi. Malika yozdi: «Yugurganda nafas nega tezlashadi?» Gipotezasi: «O‘pka charchaydi.» Zarina lenta bo‘ylab yurdi. Nuqta bir tekis harakatlansa, har soniyada bir xil masofa bosadi. 3 dan boshlab o‘ngga soniyasiga 2 birlik yursa, 5 soniyada 3 + 2 × 5 = 13 ga yetadi. Vaqtni topish: (13 − 3) : 2 = 5 s.

Topshiriq: Nuqta 3 dan boshlab o‘ngga soniyasiga 2 birlik yursa, 4 soniyadan keyin qaysi koordinatada bo‘ladi?

Ona tili

Seshanba: qayerga, qayerda, qayerdan?

Ona tili darsida Malika yugurishni kelishiklar bilan tasvirladi. -ga, «Qayerga?»: «Bolalar maydonga yugurdi.» U yo‘nalishni ham, maqsadni ham bildiradi: «Ular ovqatga o‘tirdi.» -da, «Qayerda?»: «Anvar maydonda yuguradi», vaqtni ham ko‘rsatadi: «bahorda gullaydi»; k va q dan keyin o‘zgarmaydi: yurakda, qishloqda. Chiqish kelishigi -dan, «Qayerdan?»: «Maydondan qaytdi.» Fe’l qaysi kelishik kerakligini belgilaydi. Egalik qo‘shimchasidan keyin ham shu qo‘shimchalar yoziladi: kitobimda, sumkasida, qalamida, daftariga.

Topshiriq: «Bolalar bog‘... yugurdi» — «Qayerga?» savoliga qaysi shakl mos?

MAKTAB
Ingliz tili

Seshanba: maktab hamshirasi

Seshanba kuni Malika maktab hamshirasidan intervyu oldi. Inglizcha kasb nomlari: «a doctor», «a nurse», lekin «an artist», «an actor» — unli tovushdan boshlanadi. «Vet» — hayvon shifokori, «veterinarian» ning qisqartmasi. Kasb so‘rash: «What does she do?» — «She’s a nurse.» Anvar uchuvchi bo‘lishni xohlaydi: «He’s a pilot.» Zarina — rassom va qo‘shiqchi: «She’s an artist. She’s a singer.» Ko‘plik: doctors, nurses, pilots. Hamshira Malikaning savoliga javob berdi: «Miya nafasni o‘zi boshqaradi — hatto uxlayotganda ham.» Malika buni daftariga yozdi.

Topshiriq: Savolni tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

Whatdoesshedo?

📰 Fakt: Bosh miya nafas olishni o‘zi boshqaradi, shuning uchun hatto uxlaganda ham nafas olamiz.

Tabiiy fanlar

Chorshanba: havo yo‘li

Chorshanba kuni tabiiy fanlar darsida nafas olish tizimini o‘rgandilar. Hujayralar ovqatdan energiya olish uchun kerak. Tana kislorodni oz saqlaydi, shuning uchun biz doim nafas olamiz. Havo burundan kiradi: u yerda changdan tozalanadi, namlanadi va isiydi, shuning uchun burun orqali nafas olish yaxshi. So‘ng orqali, ikki bronx bilan o‘pkaga boradi. O‘pka g‘ovak va qon tomirlarga boy: qon u yerda karbonat angidridni beradi va kislorodni oladi. O‘pka ostidagi mushagi pastga tushsa, o‘pka kengayib havo bilan to‘ladi; bo‘shashsa, havo chiqadi. Eritrotsitlar kislorodni butun tanaga tashiydi.

Topshiriq: Havo yo‘lini tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

burun→kekirdak→bronxlar→o‘pka

📰 Fakt: Hujayralar ovqatdan energiya olish uchun kislorod kerak; tana kislorodni oz saqlaydi, shuning uchun doim nafas olamiz.

Matematika

Chorshanba: pishiriq va uchrashuv

Chorshanba kuni sinf chiqindi saralash qutilari uchun pul yig‘ish maqsadida pishiriq sotishga qaror qildi. 240 ta pishiriqni 8 tadan qutiga joyladi: 240 : 8 = 30 quti. Qutining narxi 12 000 so‘m bo‘lsa, 30 × 12 000 = 360 000 so‘m. Masala yechish tartibi: shartni o‘qi, nima topilishini aniqla, tuz, larni bajar, javobni birlik bilan yoz va tekshir. Keyin Anvar bilan Zarina o‘lchov lentasining ikki uchidan bir-biriga qarab yurdi: Anvar A(5) dan o‘ngga soniyasiga 2 m, Zarina B(30) dan chapga soniyasiga 3 m. Har soniyada ular orasidagi masofa 2 + 3 = 5 m ga kamayadi. 4 soniyadan keyin A = 13, B = 18, masofa 5 m; 5 soniyada ikkalasi 15 da uchrashadi.

Topshiriq: Ikki bola orasida 40 m, ular bir-biriga soniyasiga 3 va 5 m tezlikda yaqinlashyapti. Necha soniyada uchrashadi?

Tabiiy fanlar

Payshanba: nafas hisobi

Payshanba kuni Malika tajriba o‘tkazdi. Zarina sekundomer bilan bir daqiqada Anvarning nafasini sanadi: tinch holatda 20 ta. So‘ng Anvar bir daqiqa joyida tez yugurdi va nafas 34 taga yetdi. Bu ularning o‘lchovi. Hamshira tushuntirdi: «O‘pka charchamaydi. Yugurganda mushaklar ko‘proq energiya sarflaydi; energiya ovqatdan kislorod bilan olinadi, shuning uchun miya nafasni tezlashtiradi, yurak ham tezroq uradi.» Malika gipotezasini o‘chirdi. Havoni toza saqlash uchun xonani tez-tez shamollatish, tutun va changdan uzoq yurish, sport bilan shug‘ullanish kerak. Shuning uchun sinfda deraza darsdan keyin ochildi.

Topshiriq: Nega yugurganda nafas tezlashadi?

📰 Fakt: Ularning o‘lchovida Anvarning nafasi tinch holatda daqiqasiga 20 ta, yugurgandan keyin 34 ta bo‘ldi.

O‘qish savodxonligi

Payshanba: Vatan va madhiya

O‘qish darsida Boltaboy Eshmurotovning «Vatan — jon fidolikdir» matni haqida gaplashdilar. — Vatanni sevish va uning taraqqiyoti uchun ishlash. «Vatan ostonadan boshlanadi» degani — mamlakatga munosabat uyimiz, mahallamiz, maktabimizdan boshlanadi. Keyin «O‘zbekiston madhiyasi» she’ri haqida o‘qishdi. Madhiya — davlatning tantanali qo‘shig‘i, u 1992-yil 10-dekabrda qabul qilingan. She’r esa oddiy asar, u tantanalarda ijro etilmaydi. Ifodali o‘qishda fikrlarni bilan ajratamiz va muhim so‘zni mantiqiy urg‘u bilan ko‘rsatamiz — pauza paytida nafas olamiz.

Topshiriq: Ifodali o‘qishda fikrlarni nima bilan ajratamiz?

MAKTAB
Tarbiya

Juma: qayta ishlash

Juma kuni tarbiya darsida chiqindini haqida gaplashdilar. Qutiga tashlanadigan ko‘p narsadan yangi buyum tayyorlash mumkin: eski qog‘ozdan yana qog‘oz, salfetka va xaltalar, shuning uchun daraxt kamroq kesiladi. Buning uchun chiqindi turiga qarab . Ekologiyaga biz ham yordam beramiz: do‘konga o‘z xaltamizni olamiz, ortiqcha paket olmaymiz, yeya oladigan ovqatni olamiz va isrof qilmaymiz, eski narsaga yangi hayot beramiz. Chiqindini faqat belgilangan joyga tashlaymiz. Singan shisha yoki o‘tkir narsaga o‘zimiz tegmaymiz, kattalarga aytamiz. Malika bir quti eski gazeta yig‘ib keldi.

Topshiriq: Chiqindini saralash nima uchun kerak?

Tabiiy fanlarTarbiya

Maqola chiqdi!

Dushanba kuni «4-B xabarlari»da maqola chiqdi. Malika yozdi: «Men yugurganda o‘pka charchaydi deb o‘ylagandim. Gipotezam noto‘g‘ri chiqdi: mushaklar ko‘proq energiya sarflaydi, buning uchun ko‘proq kislorod kerak, shuning uchun nafas tezlashadi.» Anvar nafas jadvalini qo‘ydi: tinch holatda 20, yugurgandan keyin 34. Zarina maqola yonida eski gazeta qutisini ko‘rsatdi. Nodira opa dedi: «Ajoyib: sen nafas, harakat va ekologiyani bitta maqolada bog‘lading.»

Topshiriq: Qaysi fakt «o‘pka charchaydi» gipotezasini rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 6 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliO‘qish savodxonligiIngliz tiliTabiiy fanlarTarbiya

0 / 12 yulduz

4-B xabarlari

Yugurganda mushaklar ko‘proq kislorod so‘raydi

Yugurganda o‘pka charchamaydi. Mushaklar ko‘proq energiya sarflaydi, hujayralar esa energiyani ovqatdan faqat kislorod yordamida oladi. Tana kislorodni oz saqlaydi, shuning uchun miya nafasni o‘zi tezlashtiradi — hatto uxlaganda ham u nafasni boshqaradi. Bizning o‘lchovimizda Anvar tinch holatda daqiqasiga 20 marta, yugurgandan keyin 34 marta nafas oldi.

— Malika, yosh muxbir

Tekshirilgan faktlar

  1. Bosh miya nafas olishni o‘zi boshqaradi, shuning uchun hatto uxlaganda ham nafas olamiz.
  2. Hujayralar ovqatdan energiya olish uchun kislorod kerak; tana kislorodni oz saqlaydi, shuning uchun doim nafas olamiz.
  3. Ularning o‘lchovida Anvarning nafasi tinch holatda daqiqasiga 20 ta, yugurgandan keyin 34 ta bo‘ldi.

Yulduzli savollar

  1. Anvar 60 m ni 12 soniyada yugurdi. Uning tezligi qancha?

  2. Havo burundan keyin qaysi yo‘ldan o‘tadi?

  3. O‘ylab ko‘r: nega tana kislorodni oz saqlagani uchun doim nafas olamiz?

Hikoyadagi darslar