38
Masalalar yechish
Darslik: 1-qism, 38-dars, 117–119-betlar
MaqsadHarfli ifodalarga qiymat berish, hajmni hisoblash va vaqt tenglamalarini yechish.
Yangi so‘zlar
harfiy ifoda · expression with a letterqiymat berish · substituting a valuehajm · volumeto‘g‘ri tenglik · true statement
Tushuntirish
Harfli ifodada harf o‘rniga berilgan sonni qo‘yib hisoblaymiz. Masalan, 5 ta daftar x so‘mdan va 2 ta albom (x + 1 500) so‘mdan bo‘lsa, narxi 5 × x + 2 × (x + 1 500); x = 4 000 da 20 000 + 11 000 = 31 000 so‘m. To‘g‘ri burchakli parallelepipedning hajmi V = a × b × c. Vaqt tenglamasini ham noma’lum hadni topish qoidasi bilan yechamiz: x = 9 h 05 min − 6 h 50 min.
Namunalar
Asosi 30 cm × 30 cm, balandligi 12 cm bo‘lgan quti hajmi V = 30 × 30 × 12 = 10 800 cm³.
6 h 50 min + x = 9 h 05 min → x = 9 h 05 min − 6 h 50 min = 2 h 15 min.
Sinfda faoliyat
«Hajmni o‘lchaymiz»: bolalar gugurt qutisi yoki daftar o‘lchamlarini o‘lchab, hajmini formula bilan hisoblaydi.
Mashq
1
5 ta daftar x so‘mdan va 2 ta albom x dan 1 500 so‘m qimmatdan olindi. x = 4 000 bo‘lsa, jami necha so‘m to‘langan?
31000
2
Quti asosi 30 cm × 30 cm kvadrat, balandligi 12 cm. Hajmi necha cm³?
10800
3
6 h 50 min + x = 9 h 05 min tenglamani yeching.
2 h 15 min
4
To‘g‘rimi: eng kichik to‘rt xonali son bilan eng katta uch xonali sonning ayirmasi 1 ga teng?
Ha: 1 000 − 999 = 1