39
Ekologik masalalar
Darslik: 1-qism, 39-dars, 120–122-betlar
MaqsadEkologiyaga doir masalalarni yechish: bir birlikka keltirish usuli.
Yangi so‘zlar
ekologiya · ecologymakulatura · waste paperqayta ishlash · recyclingtejash · saving
Tushuntirish
Ekologik masalalarda ko‘pincha avval bir birlikka to‘g‘ri keladigan miqdorni topamiz, so‘ng kerakli songa ko‘paytiramiz. Masalan, 2 t shisha siniqlaridan 1 600 kg yangi shisha olinsa, 1 t dan 1 600 : 2 = 800 kg, 5 t dan 800 × 5 = 4 000 kg olinadi. Ko‘p marta ishlatiladigan buyumlar uzoq muddatda pulni va tabiatni tejaydi.
Namunalar
2 t → 1 600 kg; 1 t → 800 kg; 5 t → 4 000 kg yangi shisha.
Ko‘p martalik suv idishi 45 000 so‘m, bir martalik shishadagi suv 2 500 so‘m. Haftasiga 3 ta shisha, 10 haftada 30 ta = 75 000 so‘m; idish bilan 75 000 − 45 000 = 30 000 so‘m tejaladi.
Sinfda faoliyat
«Toza hovli»: o‘qituvchi va kattalar nazoratida qo‘lqop bilan maktab hovlisidagi qog‘oz chiqindilari yig‘iladi, tarozida tortilib, sinf bo‘yicha jadval tuziladi.
Mashq
1
2 t shisha siniqlaridan 1 600 kg yangi shisha olinadi. 5 t dan necha kg yangi shisha olinadi?
4000
2
Ko‘p martalik suv idishi 45 000 so‘m, bir shisha suv 2 500 so‘m. Bola haftasiga 3 shisha suv olardi. Idish 10 haftada necha so‘m tejaydi?
30000
3
Besh o‘quvchi makulatura yig‘di: 24 kg, 18 kg, 30 kg, 12 kg va 21 kg. O‘rtacha necha kg?
21
4
Maktab 120 kg makulatura yig‘ishni maqsad qildi. 4-A 28 kg, 4-B 33 kg, 4-D 25 kg yig‘di. Yana necha kg kerak?
34